Tranh luận nóng

Xây cảng Beirut sau vụ nổ kinh hoàng:Cạnh tranh địa chính trị

Thứ Năm, 15/04/2021 16:41

(Tin tức 24h) - Nga, Trung Quốc, Mỹ, Pháp và Đức đều muốn thắng thầu vụ xây dựng lại cảng Beirut sau khi xảy ra vụ nổ kinh hoàng vào tháng 8/2020.

Mới đây, Quyền giám đốc quản lý cảng Bassem al-Kaissi cho biết, đã có nhiều nhà thầu từ các quốc gia hàng đầu thế giới bày tỏ mong muốn xây dựng lại cảng Beirut sau khi hứng chịu vụ nổ kinh hoàng vào tháng 8 năm ngoái.

Xay cang Beirut sau vu no kinh hoang:Canh tranh dia chinh tri
Vụ nổ Beirut diễn ra vào tháng 8/2020.

Theo ông al-Kaissi trả lời truyền thông: “Ai cũng để mắt đến: người Nga, người Trung Quốc, người Thổ Nhĩ Kỳ, người Pháp và bây giờ cả người Đức. Nhưng hiện tại chỉ mới dừng ở bày tỏ ý định.”

Cụ thể, tuần trước, một đoàn đại diện của vài công ty Đức công bố dự án tái thiết hấp dẫn trị giá 30 tỷ USD. Trong số này có  công ty tư vấn cảng Hamburg đề ra sáng kiến là tìm cách di chuyển cảng Beirut về phía đông; đổi mới bộ mặt khu vực từng hứng chịu vụ nổ bằng nhà ở xã hội, công viên trung tâm, bãi biển.

Nhưng dự án do công ty Đức đề xuất gặp trở ngại. Một số nhà hoạt động Lebanon lo ngại kế hoạch sẽ lặp lại sai lầm biến khu vực quanh cảng Beirut thành nơi quá đắt đỏ, người dân không thể với tới.

Trong khi đó, Pháp cũng không đứng ngoài cuộc. Tổng thống Emmanuel Macron thăm Lebanon liên tiếp 2 lần trong 1 tháng sau khi vụ nổ xảy ra, lần thứ hai có Chủ tịch tập đoàn vận tải biển CMA-CGM Rodolphe Saade (người Pháp gốc Lebanon) tháp tùng.

Nhân chuyến thăm, CMA-CGM trình bày về dự án gồm 3 giai đoạn nhằm xây dựng lại, mở rộng và hiện đại hóa nơi từng là cảng Beirut thành “hải cảng thông minh”. 2 giai đoạn đầu cần 400 - 600 triệu USD, công ty sẽ tài trợ 50%. Khoảng 50 đơn vị và tổ chức quốc tế khác đã ngỏ ý hợp tác.

CMA-CGM từng thành công giành được quyền quản lý một trạm container tại cảng Tripoli (năm 2014) cho đến năm 2041, nên họ hy vọng sẽ sớm thắng thầu dự án xây dựng cảng Beirut.

Ngoài Đức và Pháp thì cảng Beirut cũng có tầm quan trọng đối với Nga. Một vị trí chiến lược như Beirut có thể bành trướng triển vọng hợp tác kinh tế giữa Nga với Israel với các nước Ả Rập sau bình thường hóa.

Năm 2018, Lebanon ký hợp đồng khai thác dầu khí đầu tiên với liên doanh gồm 3 đơn vị dầu khí hàng đầu Total (Pháp) - ENI (Ý) - Novatek (Nga). Xa hơn về phía bắc, Nga đã bắt đầu khai thác dầu ngoài khơi Syria.

Hãng tin RIA Novosti của Nga dẫn lời Đại diện của Thủ tướng Lebanon Saad Hariri, ông George Shaaban, cho biết Hariri có ý định yêu cầu Nga hỗ trợ kinh tế cho Lebanon. Sự hỗ trợ mà ông Hariri sẽ tìm kiếm bao gồm việc giúp khôi phục lại Cảng Beirut, nơi đã bị phá hủy trong vụ nổ kinh hoàng ngày 4/8/2020, cũng như giúp xây dựng các nhà máy điện.

Hãng tin dẫn lời ông Shaaban: “Cần phải xây dựng lại các nhà máy điện mới để có thể cung cấp điện 24 giờ cho đất nước… Chúng tôi sẽ hướng tới Nga và những hỗ trợ có thể có của nước này đối với Lebanon, cả trong các lĩnh vực này và các lĩnh vực khác”.

Ngoài ra, Beirut sẽ xem xét khả năng Nga cung cấp vaccine ngừa COVID-19 cho Lebanon.

Xay cang Beirut sau vu no kinh hoang:Canh tranh dia chinh tri
Lebanon có thể chọn Nga cho kịch bản phát triển hạ tầng lại cho cảng Beirut.

Một nhân tố khác là Trung Quốc. Quốc gia này vốn là một ông lớn trong các hợp đồng xây dựng trên thế giới. Cựu đặc phái viên Mỹ phụ trách các vấn đề vùng Cận Đông David Schenker cảnh báo nguy cơ Trung Quốc thắng thầu: “Kiểu làm việc thiếu minh bạch cùng lập trường đầy mâu thuẫn đối với lực lượng Hezbollah khiến khả năng Trung Quốc tham gia công cuộc tái thiết là kịch bản tồi tệ nhất”. Ông kêu gọi Mỹ hợp tác chặt chẽ với quốc gia nào giành được quyền xây dựng lại cảng Beirut.

Nhà phân tích chính trị Imad Salamey thuộc đại học Lebanon - Mỹ nhận định rằng, với Trung Quốc thì cảng Beirut chẳng hề quan trọng. Tuy nhiên quốc gia châu Á có thể dựa vào đây củng cố quan hệ với Iran – nước có tầm ảnh hưởng tại cả Syria lẫn Lebanon.

Vị chuyên gia cho rằng, thái độ sốt sắng của công ty nước ngoài còn xuất phát từ toan tính địa chính trị: cơ hội thăm dò khí đốt ngoài khơi Địa Trung Hải, lo ngại nguy cơ Nga bành trướng ảnh hưởng, triển vọng hợp tác kinh tế giữa Israel với các nước Ả Rập sau bình thường hóa.

Cộng đồng quốc tế yêu cầu Lebanon tiến hành cải cách sâu rộng trước khi được nhận viện trợ nước ngoài phục vụ giải cứu kinh tế. Nhưng suốt 8 tháng qua, chia rẽ chính trị khiến nước này chưa thể lập nên nội các mới.

Chiều ngày 4/8/2020, hai vụ nổ xảy ra tại cảng của thành phố Beirut, thủ đô của Lebanon. Vụ nổ thứ hai rất mạnh đã khiến ít nhất 207 người chết, số người bị thương tích trên 7500 người, tổng thiệt hại từ 10 –15 tỷ USD, và ước tính hơn 300.000 người mất nhà cửa.

Nguyên nhân của vụ nổ được cho là 2.750 tấn amoni nitrat, tương đương với 1,2 kilô tấn TNT (5,0 TJ), bị nhà nước tịch thu từ con tàu bỏ hoang MV Rhosus và được cất giữ tại cảng suốt 6 năm mà không có biện pháp phòng ngừa nào.

Vụ nổ được ghi nhận bởi Cục Khảo sát Địa chất Mỹ là một địa chấn mạnh 3.3 độ Richter. Đây được coi là một trong những vụ nổ phi hạt nhân lớn nhất trong lịch sử.

Chính phủ Liban ban bố tình trạng khẩn cấp kéo dài hai tuần nhằm ứng phó với thảm họa. Sau vụ nổ, biểu tình nổ ra khắp Liban chống đối chính phủ trước sự thiếu trách nhiệm dẫn đến vụ nổ, tiếp tục chuỗi biểu tình kéo dài ở nước này từ 2019. Ngày 10/8/2020, nội các Liban và Thủ tướng Hassan Diab từ chức do sức ép chính trị càng lớn sau vụ việc.

Hải Lâm