Tranh luận nóng

Công khai vị đắng đồng minh sau vụ AUKUS

Thứ Ba, 21/09/2021 10:00

(Tin tức 24h) - Paris chỉ trích Mỹ chưa khi nào thảo luận về một ý định thành lập liên minh ba nước, trong khi lãnh đạo Úc lên đường thăm Mỹ.

Điện Elysee hôm 20/9 đã tiếp tục phát đi những tuyên bố đầy bức xúc hướng về Mỹ và Úc sau khi chịu cay đắng để mất thỏa thuận tàu ngầm với Úc trị giá 40 tỷ USD.

Cong khai vi dang dong minh sau vu AUKUS
Pháp từng đề cập đến thỏa thuận tàu ngầm trong chuyến thăm của ông Morrison đến Paris vào tháng 6 nhưng được đề nghị tiếp tục thỏa thuận. Ảnh: Reuters

Theo đó, Người phát ngôn của Phủ tổng thống Pháp cho biết, Mỹ chưa khi nào đề cập với Pháp về bất kỳ một sáng kiến nào liên quan đến liên minh ba nước Mỹ-Anh-Úc từ trước đó. Cho đến khi liên minh này được thành lập, Mỹ cũng chưa khi nào trả lời câu hỏi của Pháp về vấn đề trên.

Người phát ngôn cho hay, khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gặp Thủ tướng Úc Scott Morrison tại Paris vào giữa tháng 6, ông Morrison đã không đề cập đến bất kỳ gợi ý nào về việc Canberra sẽ có khả năng hủy hợp đồng tàu ngầm béo bở với Pháp.

"Chúng tôi đã nêu vấn đề về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và tàu ngầm ở tất cả các cấp độ, bắt đầu từ tháng 6, khi chúng tôi bắt đầu có những nghi ngờ nghiêm trọng.

Chính Tổng thống cũng rất khó chịu khi phải mời ông Morrison [tới Paris - ND] vào tháng 6. Nhưng ông Morrison đã không nói bất cứ điều gì hay đề cập đến việc thỏa thuận có thể bị hủy bỏ. Họ đã đồng ý tiếp tục công việc. Tổng thống đã mất rất nhiều thời gian với ông Morrison để giải quyết mối quan tâm của mình" - người phát ngôn cho hay.

Những tuyên bố mới nhất từ Pháp bác bỏ những lời biện bạch trước đó từ Canberra cho rằng đã từng đề cập đến khả năng có lẽ sẽ hủy bỏ thỏa thuận tàu ngầm trong chuyến thăm hồi tháng 6.

Thủ tướng Australia Scott Morrison ngày 19/9 tuyên bố trước báo giới rằng, chính phủ Pháp đáng lẽ đã biết được việc Canberra "quan ngại sâu sắc và nghiêm túc" về năng lực được trang bị trên tàu ngầm lớp Attack sẽ không đáp ứng những lợi ích chiến lược.

Hồi tháng 6 vừa qua, Bộ trưởng Quốc phòng nước này Grey Moriarty cũng công khai phát tín hiệu rằng, Australia đang cân nhắc những lựa chọn khác nhau cho việc xây dựng hạm đội tàu ngầm.

Nhưng mọi vấn đề về giải thích đã không còn ý nghĩa. Sự thành lập một cách đột ngột của AUKUS đã khiến mọi tranh cãi hay thảo luận và đàm phán về thỏa thuận 40 tỷ của Úc ở vào thế "sự đã rồi".

Cho đến nay, đích thân Tổng thống Mỹ Joe Biden đã lấy làm tiếc về việc Paris triệu hồi Đại sứ tại Mỹ. Ông nói rằng, Washington sẽ “tiếp tục cộng tác mật thiết với Paris” - “đồng minh chủ chốt” tại khu vực chiến lược này.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ không giải thích thêm về việc Mỹ đã "giấu nhẹm" các tín hiệu cho đồng minh biết trước về liên minh chỉ có 3 nước.
 
Điều này cũng đã đặt tình thế của Pháp và châu Âu là bị động và khiến mối quan hệ giữa các đồng minh chiến lược của Mỹ xáo trộn hoàn toàn.

Trong tình thế ấy, Úc và Mỹ thúc đẩy các bước đi củng cố liên minh của Mỹ thay vì đi sâu vào cuộc tranh cãi với Paris.

Ngày 20/9, Thủ tướng Australia Scott Morrison lên đường công du Mỹ để tham dự cuộc họp thượng đỉnh trực tiếp đầu tiên giữa các nhà lãnh đạo trong diễn đàn an ninh bốn quốc gia Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Australia, còn gọi là nhóm Bộ tứ diễn ra tại Nhà Trắng hôm 24/9.

Trong chuyến công du 3 ngày tại Washington, ông Morrison dự kiến sẽ tham dự các cuộc thảo luận về an ninh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, triển khai hợp tác quốc phòng với Mỹ và phòng chống đại dịch Covid-19.

Cong khai vi dang dong minh sau vu AUKUS
Mỹ đã đặt Pháp vào tình thế bị động khi bị đẩy ra khỏi vùng cạnh tranh chiến lược.

Bà Anne Cizel, chuyên gia về chính sách đối ngoại Mỹ tại Đại học Sorbonne, Paris cho rằng, “đòn đánh” có tính toán nhắm vào Pháp là một cuộc “tranh giành quyền lãnh đạo”.

Từ nhiều năm nay, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tự khẳng định là người đi đầu trong sáng kiến xây dựng nền quốc phòng “tự chủ” và sự tự chủ về chiến lược của châu Âu. Một nền quốc phòng tự chủ của châu Âu đồng nghĩa với vị thế của Mỹ tại "lục địa già" sụt giảm.

Trong khi đó, đài BBC ghi nhận, Washington đã tăng cường hiện diện quân sự và đang đầu tư mạnh mẽ vào các mối quan hệ đối tác khác trong khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, như với Nhật Bản và Hàn Quốc.

Các nhà phân tích nói rằng, việc đóng các tàu ngầm ở Australia là rất quan trọng đối với ảnh hưởng của Mỹ trong khu vực.

Cạnh tranh và xung khắc là điều khó tránh khỏi trong quan hệ Mỹ-Pháp, Mỹ-châu Âu, một khi EU với sự thúc đẩy của cặp đôi Đức-Pháp muốn vươn lên tìm cách khẳng định vị trí của một thế lực địa chính trị.

Ngày 15/9, ít giờ trước khi Mỹ công bố thỏa thuận AUKUS, trong bài diễn văn thường niên về tình hình EU đọc tại Nghị viện châu Âu, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen đặc biệt nhấn mạnh, đã đến lúc EU phải khẳng định năng lực quốc phòng tự chủ, sẵn sàng hành động ở “nơi nào mà NATO và Liên hợp quốc không có mặt”.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu ủng hộ mạnh mẽ sáng kiến của Paris tổ chức hội nghị về quốc phòng EU, dự kiến diễn ra vào đầu năm 2022, trùng với thời gian Pháp làm Chủ tịch luân phiên của khối này.

Chưa kể, tính toán của Mỹ cũng cho thấy cách họ chọn đồng minh chiến lược cho từng khu vực.

Đài Sputnik ngày 17/9 dẫn lời ông Jia Wenshan, người đứng đầu Viện Nghiên cứu Năng lực Toàn cầu tại Đại học Sơn Đông cho rằng, Washington đang đặt cược vào Australia với tư cách là công cụ ảnh hưởng quân sự của Mỹ ở châu Á.

Việc lựa chọn đóng tàu ngầm cho Úc cũng là toan tính hợp lý cua Mỹ bởi xét đến tương quan lực lượng ở châu Á-Thái Bình Dương, và việc triển khai tàu ngầm nguyên tử tấn công là mối đe dọa thực sự cho các hoạt động của hải quân Trung Quốc. 

Hải Lâm