Tranh luận nóng

Chuyên gia WHO chỉ lý do chưa cần tiêm mũi tăng cường

Thứ Ba, 14/09/2021 10:42

(Tin tức 24h) - Tiêm tăng cường gây cạn kiệt nguồn cung vaccine, đồng thời việc tiêm tăng cường quá sớm hoặc quá thường xuyên có thể dẫn đến một số rủi ro.

Ngày 13/9, các chuyên gia y tế hàng đầu đã cảnh báo không nên sử dụng các mũi tiêm vaccine ngừa COVID-19 tăng cường để tái tạo khả năng miễn dịch ngừa các chủng virus lây lan trong dân rộng lớn hơn.

Trong bài báo đăng trên tạp chí y khoa The Lancet, các tác giả, trong đó có các nhà khoa học của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cho rằng vaccine có tác dụng tốt chống lại bệnh thể nặng từ biến thể chính đến biến biến thể Delta.

Họ kết luận: “Các bằng chứng hiện tại không cho thấy nhu cầu tiêm tăng cường trong dân số nói chung, trong đó hiệu quả chống lại bệnh thể nặng vẫn ở mức cao".

Các nhà khoa học nhấn mạnh, ngoài việc cạn kiệt nguồn cung vaccine theo nhu cầu, còn có những rủi ro liên quan đến việc tiêm tăng cường quá sớm hoặc quá thường xuyên, chẳng hạn như các tác dụng phụ do miễn dịch liên quan đến cả vaccine dựa trên công nghệ mRNA và vectơ adenovirus.

“Nếu việc (tiêm) tăng cường không cần thiết gây ra các phản ứng có hại đáng kể, có thể có tác động đối với việc chấp nhận vaccine vượt ra ngoài vaccine ngừa COVID-19. Do đó, việc tiêm tăng cường trên diện rộng chỉ nên được thực hiện nếu có bằng chứng rõ ràng rằng điều đó là phù hợp”, các nhà khoa học khuyến cáo.

Các tác giả của bài báo cho biết việc sử dụng rộng rãi hơn các mũi tiêm tăng cường rút cuộc có thể cần thiết một khi khả năng miễn dịch bắt đầu suy yếu, song quyết định về thời điểm tiêm tăng cường cần được hướng dẫn bởi khoa học, đáng tin cậy hơn là chính trị.

Chuyen gia WHO chi ly do chua can tiem mui tang cuong
Nhân viên y tế tiêm vaccine ngừa COVID-19 tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ). Ảnh: THX

Trong các tuyên bố trước đó, các chuyên gia hàng đầu của WHO cũng nêu quan điểm rằng chưa có cơ sở khoa học nào cho thấy cần phải tiêm vaccine liều tăng cường để ngừa COVID-19.

Theo WHO, các loại vaccine trong danh sách sử dụng khẩn cấp (EUL) của cơ quan này đều có khả năng bảo vệ cơ thể trước sự tấn công của virus SARS-CoV-2 nếu người đó đã được tiêm đầy đủ.

Do đó, WHO khẳng định các quốc gia giàu có không nên đặt mua thêm vaccine phòng COVID-19 để tiêm nhắc lại cho những người dân vốn đã được tiêm chủng đầy đủ, trong bối cảnh nhiều nước khác vẫn chưa nhận được vaccine.

Phát biểu hôm 23/8, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nhận định khoảng cách toàn cầu về nguồn cung vaccine COVID-19 là rất không đồng đều và không công bằng.

Một số quốc gia và khu vực đang đặt mua hàng triệu liều tăng cường, trước khi các quốc gia khác có nguồn cung vaccine để tiêm chủng cho các nhân viên y tế và những người dễ bị tổn thương nhất. Việc các quốc gia giàu có đẩy nhanh kế hoạch tiêm thêm mũi vaccine thứ 3 ngừa COVID-19 khiến nguồn cung cho các nước nghèo và nước đang phát triển trở nên hạn hẹp.

Người đứng đầu WHO cũng chỉ ra rằng các nhà sản xuất vaccine Pfizer và Moderna là những công ty đang hướng tới việc cung cấp các mũi tiêm nhắc lại ở những quốc gia đã có mức độ tiêm chủng cao.

Theo ông, thay vào đó, họ nên chuyển liều lượng vaccine của mình sang chương trình chia sẻ vaccine COVAX, chủ yếu dành cho các nước có thu nhập trung bình và nghèo hơn.

 Bởi vậy, ông Ghebreyesus nhấn mạnh các nước cần trì hoãn tiêm mũi tăng cường vaccine phòng COVID-19 bởi cần ưu tiên nâng tỷ lệ tiêm chủng tại những quốc gia mới chỉ có 1% hoặc 2% dân số được hưởng quyền lợi này.

Ông  nêu rõ trong trường hợp tỷ lệ tiêm chủng không được cải thiện trên toàn cầu, các nước sẽ đối mặt với nguy cơ xuất hiện nhiều biến thể mới có khả năng lây nhiễm mạnh hơn.

Do vậy, những mũi tiêm tăng cường nên dành để hỗ trợ các quốc gia hiện chưa đủ vaccine để tiêm cho người dân ít nhất một liều hoặc tiêm mũi thứ hai.

Nhấn mạnh rằng hiện vẫn còn nhiều tranh cãi về hiệu quả của mũi tiêm tăng cường, song Tổng Giám đốc Adhanom Ghebreyesus cũng ủng hộ quan điểm tiêm mũi thứ ba cho những người bị suy giảm hệ miễn dịch và nhóm đối tượng này chỉ chiếm một phần rất nhỏ dân số thế giới.

Khuyến cáo của WHO được đưa ra trong bối cảnh hàng loạt quốc gia đang triển khai tiêm mũi tăng cường, trong đó Israel đang là nước dẫn đầu với hơn 70% người trên 60 tuổi và 44% người từ 50-59 tuổi đã được tiêm mũi thứ 3.

Tại Mỹ, vào giữa tháng 8, Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) đã sửa đổi giấy phép sử dụng khẩn cấp (EUA) cho vaccine của Pfizer và Moderna, để cho phép bổ sung một liều vaccine cho những người bị suy giảm miễn dịch.

Theo dữ liệu mà FDA đã đánh giá, liều thứ 3 vaccine của hãng Pfizer hoặc Moderna có thể tăng cường khả năng bảo vệ ở nhóm người dễ bị tổn thương này.

Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát bệnh tật (CDC) Mỹ cũng cho rằng nhóm người này nên được tiêm liều vaccine bổ sung của Pfizer hoặc Moderna ít nhất 4 tuần sau liều thứ 2.

Tuy nhiên, với người bình thường, CDC và FDA khuyến cáo tiêm liều bổ sung của vaccine Pfizer hoặc Moderna sau 8 tháng. Mỹ dự kiến có hơn 100 triệu người đủ điều kiện tiêm mũi tăng cường vào cuối năm nay.

Mỹ hụt hơi tiêm chủng

Từ nước có tỷ lệ tiêm chủng hàng đầu thế giới, Mỹ giờ tụt xuống vị trí 57 toàn cầu khi vấp phải sự ngần ngại vaccine và chia rẽ đảng phái. Tỷ lệ của Mỹ hiện khá khiêm tốn trong nhóm nước giàu, với 53,9% dân số đã được tiêm chủng đầy đủ.

Khảo sát của Morning Consult chỉ ra 17% người trưởng thành Mỹ không có ý định tiêm và 10% khác không chắc sẽ tiêm, đồng nghĩa hơn 1/4 dân số trưởng thành ngần ngại vaccine. Mỹ hiện là nước có tỷ lệ ngần ngại vaccine cao thứ hai trong nhóm 15 nước có thu nhập cao, theo phân tích của Morning Consult.

Tiêm chủng của Mỹ cũng phân hóa theo đảng phái. Tới tháng 7, khoảng 86% người thuộc đảng Dân chủ đã tiêm chủng, trong khi tỷ lệ của phe Cộng hòa chỉ là 54%, theo khảo sát của Quỹ Gia đình Kaiser. 1/5 người Cộng hòa nói "chắc chắn" sẽ không tiêm vaccine

Chính quyền Biden đã phải chuyển sang chiến dịch tiêm chủng bắt buộc để tăng độ phủ vaccine trong dân số, sau khi những biện pháp khuyến khích, kêu gọi và tặng thưởng không còn hiệu quả.

Số ca nhiễm tại Mỹ tăng mạnh trong hai tháng qua, biến đây trở thành đợt bùng phát nghiêm trọng thứ hai ở Mỹ kể từ khi Covid-19 xuất hiện. Số ca tử vong trung bình hàng ngày ở Mỹ cũng tăng từ dưới 200 ca vào đầu tháng 7 lên khoảng 1.500 ca. Tỷ lệ tử vong hàng ngày ở Mỹ hiện gấp đôi nhiều nước như Pháp, Đức hay Italy.

An Nhiên