Tranh luận nóng

Vì sao Đức khó thoát Mỹ?

Thứ Năm, 23/09/2021 07:16

(Quan hệ quốc tế) - Các chuyên gia và chính khác châu Âu đã nêu lý do khiến Đức cho đến ngày nay vẫn phải phụ thuộc vào Mỹ.

Đức vẫn phụ thuộc vào Mỹ

Đức phụ thuộc về chính trị vào Mỹ, bởi vì sau khi kết thúc Chiến tranh Thế giới II năm 1945 đã hình thành một cấu trúc quốc tế đặc biệt cho mối quan hệ như vậy. Đây là ý kiến của chuyên gia chính trị học Nga Mikhail Golovanov mô tả mối quan hệ giữa hai nước NATO này.

Trong cuộc trò chuyện với Lenta.ru, vị chuyên gia Nga cho rằng, quyền tự chủ của hệ thống chính trị của Đức đối với Hoa Kỳ bị hạn chế, bởi trong hệ thống đó có lắp những chiếc "cầu chì" ngăn không cho giới lãnh đạo Berlin theo đuổi một chính sách hoàn toàn độc lập.

“Họ không nói ra lời về điều đó, nhưng mọi người đều hiểu như vậy” - ông Golovanov mô tả về thực trạng “ai cũng biết nhưng không ai dám nói”.

Tuy nhiên, ông Gonovalov lưu ý, Đức vẫn là nền kinh tế lớn nhất của khối EU, là xương sống của toàn bộ Liên minh châu Âu. Do trên thực tế Đức vẫn là nước duy trì sự ổn định của toàn bộ Liên minh, nên họ có đủ khả năng để "thúc đẩy" mối quan hệ đối tác Đại Tây Dương trong một số vấn đề, ví dụ như lĩnh vực an ninh năng lượng.

Vào ngày 20 tháng 9, có thông tin nói rằng chính phủ mới của Đức sẽ được bầu chọn trong cuộc bầu cử sắp tới có thể đánh giá lại các thỏa thuận đạt được với Nga về dự án đường ống dẫn khí “Dòng chảy phương Bắc-2” (Nord Stream 2). Cuộc bầu cử Quốc hội Đức sẽ diễn ra vào ngày 26 tháng 9 tới.

Tuy nhiên, nhà phân tích Nga nhắc lại rằng, quân đội Mỹ vẫn còn đóng quân ở Cộng hòa Liên bang Đức và một số nước châu Âu khác. Chính quyền Berlin đã không ít lần muốn đuổi quân Mỹ về nước hoặc chí ít là giảm bớt sự hiện diện của Hoa Kỳ nhưng rất khó.

Ngoài ra, sự hiện diện của vũ khí hạt nhân Mỹ trên lãnh thổ nước này cũng là một phần nguyên nhân khiến Đức đánh mất quyền tự chủ.

Vi sao Duc kho thoat My?
Quan hệ Mỹ-Đức không êm dịu xuất phát những nguyên nhân sâu xa chứ không phụ thuộc vào việc chính khách nào lên nắm quyền

Trước đây, ông Waldemar Herdt, thành viên Ủy ban quốc tế của Bundestag (Quốc hội Liên bang, tức Hạ viện Đức) đã từng thừa nhận là Berlin đã mất quyền tự chủ, nước Đức trên thực tế cho đến nay vẫn đang ở trong tình trạng một quốc gia bị chiếm đóng bởi binh sĩ và vũ khí hạt nhân Mỹ. Washington sử dụng vị thế của mình theo cách mà họ thấy cần thiết.

Bên cạnh đó, một vấn đề khác ngăn cản Berlin thoát khỏi sự phụ thuộc vào Mỹ là việc quân đội Đức hiện nay đang ở trong tình trạng đáng lo ngại về cả quy mô lẫn chất lượng, mà không có nguồn lực sức mạnh quân sự đáng nể thì không thể đạt được chủ quyền về mặt chính trị.

“Hiệp ước 2+4”

Nguyên nhân chính là việc triển khai quân Mỹ trên lãnh thổ Đức dựa trên các quy định trong “Hiệp ước 2 + 4” (tên chính thức là "Hiệp ước về giải pháp cuối cùng liên quan tới Đức"); được ký kết vào năm 1990 giữa Cộng hòa Dân chủ Đức và Cộng hòa Liên bang Đức, với các bên tham gia là Liên Xô, Pháp, Anh và Hoa Kỳ, mở đường cho việc tái thống nhất nước Đức.

Hiệp ước được ký kết vào ngày 12 tháng 9 năm 1990 ở Moscow và có hiệu lực từ ngày 15 tháng 3 năm 1991. Theo Hiệp ước, cả bốn cường quốc chiếm đóng Tây Đức và Đông Đức từ bỏ tất cả những quyền và trách nhiệm của mình đối với nước Đức thống nhất.

Với Hiệp ước này, Hồng quân Liên Xô đã rút quân khỏi lãnh thổ Đông Đức, những đơn vị quân sự còn lại của các lực lượng chiếm đóng (Anh, Pháp, Mỹ) không còn quyền kiểm soát Tây Đức nữa, nhưng vẫn hiện diện ở nước này và thuộc sự quản lý của quân đội NATO.

Trên danh nghĩa, sau khi thống nhất, nước Đức lần đầu tiên từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai khôi phục lại được hoàn toàn chủ quyền lãnh thổ. Nhưng trên thực tế Berlin vẫn đang chịu sự chi phối của Washington, đặc biệt là về quân sự.

Hiện có khoảng 35.700 binh sĩ Mỹ đang đồn trú tại 4 bang lớn của Đức, trong đó, hơn 50% số binh sĩ này đóng quân tại bang Rhineland-Palatinate. Số binh sĩ Mỹ còn lại được phân bổ tại bang Bavaria với 11.689 binh sĩ; bang Baden - Wuerttemberg với 3.036 binh sĩ và bang Hessen - 2.471 binh sĩ.

Ngoài số binh sĩ trên còn có 17.000 công dân Hoa Kỳ đang sinh sống và làm việc tại Đức và đặc biệt có tới 12.000 công dân Đức có việc làm liên quan tới quân đội Mỹ.

Lầu Năm Góc hiện cũng được phân bổ tới 172 căn cứ quân sự các loại trên lãnh thổ nước này, trong đó có nhiều căn cứ lớn, mang tầm chiến lược đối với cả châu Âu lẫn châu Á, châu Phi.

Với những số liệu như trên, ông Gonovalov chỉ rõ, Berlin sẽ không thoát khỏi sự phụ thuộc vào Washington. Khi nào ở châu Âu chưa xuất hiện lực lượng quân đội thống nhất thì Đức vẫn sẽ phải tiếp tục “nương theo dòng chảy của Hoa Kỳ”.

Theo ông, mặc dù dự án xây dựng quân đội chung châu Âu đã được các nước EU đưa ra thảo luận trong nhiều thập niên nhưng vẫn không triển khai được. Một phần là do sự thiếu thống nhất nội khối nhưng phần lớn là các quốc gia thân Mỹ phản đối, cộng với những sức ép mà Mỹ gây ra cho các nước châu Âu khác.

Huy Bình