Tranh luận nóng

Nhân dân tệ là cứu cánh cho đồng minh Mỹ ở Afghanistan?

Thứ Sáu, 30/07/2021 10:25

(Quan hệ quốc tế) - Bắc Kinh bước vào bàn cờ chính trị Afghanistan được xem là sự cứu nguy cho đồng minh của Mỹ, đồng thời cứu vớt phần nào danh dự cho Mỹ...

Trung Quốc chính thức bước vào bàn cờ chính trị Afghanistan thời "hậu Mỹ"

Ngày 28/7, thủ lĩnh Mullah Abdul Ghani Baradar, đồng sáng lập tổ chức Taliban và đứng đầu văn phòng chính trị của Taliban ở Qatar, đã tới thành phố Thiên Tân, bắt đầu chuyến thăm Trung Quốc hai ngày và gặp Ngoại trưởng Vương Nghị.

Đây là lần đầu tiên một thành viên cấp cao của Taliban công du tới Trung Quốc kể từ khi nhóm phiến quân Hồi giáo này tuyên bố đã kiểm soát được một nửa lãnh thổ Afghanistan, theo South China Morning Post.

Theo Giáo sư Yan Wei tại Đại học Tây Bắc của Trung Quốc, khi Mỹ rút quân khỏi Afghanistan và Taliban ngày càng mở rộng vùng lãnh thổ kiểm soát được cho là đã mở ra cơ hội cho Trung Quốc bước vào bàn cờ chính trị Afghanistan.

Nhan dan te la cuu canh cho dong minh My o Afghanistan?
Thủ lĩnh Taliban Mullah Abdul Ghani Baradar

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng ngay từ khi chứng kiến những thất bại của Mỹ tại Afghanistan vì học thuyết lỗi thời và sai lầm chiến lược, từ đó nâng tầm cho Taliban thì Bắc Kinh đã nhận ra cơ hội của mình trong ván cờ chịnh trị Mỹ tại Afghanistan.

Khi Tổng thống Barak Obama thực hiện chính sách xoay trục khiến cho quan hệ Mỹ với các đồng minh tại Trung Á-Trung Đông bị hạ tầm, đó được xem là lúc đồng nhân dân tệ bắt đầu hành trình thay đồng đô la Mỹ yểm trấn Trung Á-Trung Đông.

Bắc Kinh thực hiện nhiều sách lược nhằm đảm bảo cho "con tàu Trung Quốc" có thể dừng lại ở mọi sân ga trong hành trình tiến về vùng đất nóng, đồng thời biến nhiều sân ga từng là điểm đỗ an toàn trở thành điểm đen nguy hiểm cho "con tàu Mỹ".

Đặc biệt, đồng nhân dân tệ đã biến Pakistan thành điểm đỗ không an toàn cho con tàu Mỹ trước khi tiến vào "sân ga Afghanistan", khi đầu tư ưu đãi và viện trợ Trung Quốc cho Pakistan nhiều hơn viện trợ Mỹ cho tất cả đồng minh trên khắp thế giới.

Với việc “bỏ tiền mua thiện chí” qua chính sách “ngoại giao kinh tế”, Bắc Kinh đã tối thiểu hóa bất lợi từ Pakistan với vấn đề ở Tân Cương, cho đến nay chính phủ Thủ tướng Pakistan Imran Khan luôn im lặng về vấn đề này.

Song đồng nhân dân tệ không chỉ biến Pakistan trở thành điểm đỗ không an toàn cho con tàu Mỹ tiến vào sân ga Afghanistan, mà nó còn biến Islamabad thành điểm trung chuyển giữa Bắc Kinh và Taliban.

Khi Washington lên kế hoạch rút quân khỏi Afghanistan, Bắc Kinh thúc đẩy đầu tư vào xứ A-phú-hãn mà không gặp nguy hiểm, bởi các dự án của Trung Quốc "tránh được những cuộc tấn công lớn của phiến quân Taliban".

Theo Giáo sư Thierry Kellner tại Đại học Libre de Bruxelles của Bỉ, sự an toàn của đầu tư Trung Quốc tại Afghanistan trong khi chiến sự gia tăng đã chứng tỏ quan hệ  không chính thức giữa Bắc Kinh với Taliban thông qua Islamabad rất hiệu quả.

Năm 2019, Trung Quốc từng đón một phái đoàn gồm 9 thành viên Taliban đến Bắc Kinh. Chuyến thăm không chính thức này được xem là chuyền đi tiền trạm, chuẩn bị cho những nước đi tiếp theo của Bắc Kinh và Taliban.

Đầu tháng 7, phát ngôn viên Taliban Suhail Shaheen cho biết, sau khi Mỹ rút quân, Taliban sẽ đàm phán với Trung Quốc, nhà đầu tư lớn nhất ở Afghanistan. "Chúng tôi có quan hệ tốt với họ. Chúng tôi hoan nghênh Trung Quốc tái thiết Afghanistan".

Rõ ràng, Trung Quốc đã chuẩn bị rất kỹ cho việc tham gia vào bàn cờ chính trị thời hậu Mỹ tại Afghanistan. Song Bắc Kinh không muốn tự mình mở cửa mà muốn được mở cửa mời vào và điều đó đã diễn ra khi lãnh đạo cấp cao Taliban tới Trung Quốc.

Nhan dan te la cuu canh cho dong minh My o Afghanistan?
Afghanistan đã trở thành điểm chết với con tàu Mỹ khi đồng nhân dân tệ yểm trần Trung Á-Trung Đông

Đồng nhân dân tệ trở thành cứu cánh cho đồng minh của Mỹ ở Afghanistan

Chứng kiến phái đoàn cao cấp của Taliban tới thăm Trung Quốc, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho biết Washington hoan nghênh và đánh giá cao sự tham gia của Trung Quốc vào vấn đề Afghanistan, theo RT.

Người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ cho rằng, Trung Quốc có thể đóng một vai trò mang tính xây dựng ở Afghanistan, nếu nước này giúp đảm bảo một dàn xếp chính trị giữa chính quyền Kabul thân Mỹ và Taliban.

Ngoại trưởng Mỹ nhận định việc Bắc Kinh tham gia vào giải quyết các vấn đề ở một đất nước bị chiến tranh tàn phá như Afghanistan có thể được xem là “điều tích cực” nếu nó giúp hướng tới một “giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột”.

Ông Blinken khẳng định "không ai" muốn trông thấy Taliban tiến hành tiếp quản đất nước Afghanistan bằng biện pháp quân sự và phục hồi tiểu vương quốc Hồi giáo cực đoan trên đất nước Afghanistan.

Có thể thấy, lời của Ngoại trưởng Blinken chẳng khác gì kêu gọi Bắc Kinh can thiệp vào Afghanistan, và việc đảm bảo an toàn cho chính quyền thân Mỹ là mong chờ lớn nhất của Washington, khi mọi việc giờ đây đã hoàn toàn vượt quá khả năng của Mỹ.

Có lẽ Washington chưa thể hết ám ảnh về số phận bi thảm của chính quyền Cộng hòa Dân chủ Afghanistan sau khi Liên Xô rút quân và cố Tổng thống Afghanistan Mohammad Najibullah sau khi bị Mikhail Gorbachev bỏ rơi.

Vì vậy, khi Bắc Kinh bước vào bàn cờ chính trị Afghanistan thì với Washington đây có thể được xem là một hành động cứu nguy cho đồng minh của Mỹ, đồng thời cứu vớt phần nào danh dự cho Mỹ.

Taliban tìm tới cả Moscow, nhưng do tình báo Mỹ đã lỡ cáo buộc tình báo Nga treo giải thưởng để Taliban lấy đầu binh sĩ Mỹ, nên Washington ngại ngỏ lời với Moscow. Do vậy, giờ đây tất cả trông chờ vào thiện ý của Bắc Kinh.

Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết nước này vẫn theo đuổi chính sách “không can thiệp”, đồng thời nhấn mạnh việc rút các lực lượng Mỹ khỏi Afghanistan cho thấy chính sách đối ngoại của Washington đã “thất bại” ở xứ A-phú-hãn.

Mặc dù vậy, Bắc Kinh đã phát đi tín hiệu rằng họ coi Taliban là lực lượng đóng vai trò quan trọng trong việc mang lại hòa bình và ổn định cho Afghanistan. Người phát ngôn Taliban cũng cho hayTrung Quốc muốn giúp khôi phục hòa bình ở Afghanistan.

Theo Giáo sư Yan Wei, Bắc Kinh cần tương tác với Taliban. Bởi lẽ "Taliban có thể kiềm chế một số tổ chức khủng bố ở Afghanistan. Điều này là rất có ích cho an ninh của Trung Quốc cũng như khu vực".

Afghanistan có đường biên giới với Trung Quốc dài 76 km ở độ cao lớn và không có cửa khẩu đường bộ. Tuyến biên giới này là mối quan ngại lớn với Trung Quốc, vì nó chạy dọc vùng Tân Cương.

Tuy nhiên, khi trả lời phỏng vấn Tạp chí Wall Street Journal, người phát ngôn Taliban Shaheen từng tuyên bố rằng: "Nếu có vấn đề gì với người Hồi giáo ở Trung Quốc, tất nhiên chúng tôi sẽ nói chuyện với chính phủ Trung Quốc".

Dù vậy, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trong khi hội đàm với các đồng cấp Afghanistan và Pakistan đều nhấn mạnh cần "đưa Taliban trở lại bàn thảo luận chính trị thông thường", tránh để Afghanistan thành thiên đường cho chủ nghĩa khủng bố.

Nhan dan te la cuu canh cho dong minh My o Afghanistan?
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken hy vọng Bắc Kinh sẽ cứu Kabul và giúp Washington rửa mặt

Trong trường hợp Taliban kiểm soát được toàn bộ Afghanistan, Bắc Kinh sẽ coi đầu tư tài chính như một cách để gia tăng hỗ trợ tổ chức này, nhằm đánh đổi một sự thỏa hiệp của Taliban để đảm bảo chắc chắn sự ổn định cho an ninh tại tuyến biên giới.

Thế nhưng theo chuyên gia nghiên cứu về quân đội Pakistan và đầu tư nước ngoài vào Pakistan, Ayesha Siddiqa, có thể ngay trước mắt Trung Quốc sẽ đóng băng các khoản đầu tư vào Afghanistan. 

"Liệu Afghanistan đã sẵn sàng để Trung Quốc đầu tư chưa? Câu trả lời là chưa. Từ trước đến nay, Trung Quốc vẫn tỏ ra rụt rè khi rót tiền vào Afghanistan và họ sẽ tiếp tục như vậy cho đến khi có bức tranh rõ ràng hơn về tương lai nước này".

Giới phân tích cho rằng, Trung Quốc sẽ không rụt rè khi đầu tư vào Afghanistan thời "hậu Mỹ". Bởi trước đây đầu tư của Trung Quốc tại xứ A-phú-hãn phụ thuộc vào cả Mỹ và Taliban, nay yếu tố Mỹ đã không còn.

Có thể Trung Quốc chưa vội rót tiền vào Afghanistan, song không vì bức tranh kinh tế-chính trị-xã hội tại Afghanistan chưa rõ ràng, mà phụ thuộc lợi ích có được từ Mỹ để Bắc Kinh biến đồng nhân dân tệ trở thành cứu cánh cho đồng minh của Mỹ.

Ngọc Việt