Tranh luận nóng

Lý do xung đột biên giới Tajikistan-Kyrgyzstan

Thứ Hai, 03/05/2021 18:42

(Quan hệ quốc tế) - Cuộc hội đàm giữa hai nhà lãnh đạo Tajikistan và Kyrgyzstan kết thúc với lệnh ngừng bắn và tiếp tục đàm phán phân định biên giới.

Xung đột giữa dân cư hai vùng biên giới Kyrgyzstan và Tajikistan xảy ra ngày 29 tháng 4 và leo thang thành cuộc đối với vũ trang giữa các lực lượng biên phòng hai nước. Xung đột kéo dài hơn 6 giờ đồng hồ khiến khoảng 40 người thiệt hại cho cả hai bên, hơn 200 người bị thương.

Tối ngày 29 tháng 4, các bên đạt thỏa thuận ngừng bắn và rút lực lượng ra khỏi biên giới, nhưng ngày hôm sau các cuộc bắn phá lại tiếp tục. Sau các nỗ lực khác, thỏa thuận chấm dứt chiến sự khác đã đạt được vào cuối chiều ngày 30 tháng 4.

Hôm 01/5, Tổng thống Tajikistan Emomali Rahmon và Tổng thống Kyrgyzstan Sadyr Japarov đã điện đàm để thảo luận về tình hình ở biên giới. Hai nhà lãnh đạo đã thỏa thuận thành lập ủy ban chung để kiểm soát tất cả các thiết bị quân sự dọc theo biên giới hai nước.

Theo đại diện của cơ quan báo chí Kyrgyzstan, lãnh đạo hai nước một lần nữa cam kết tuân thủ tất cả các thỏa thuận đã đạt được trước đây và tôn trọng lẫn nhau đối với lãnh thổ và biên giới các nước, khẳng định “tất cả các thiết bị quân sự sẽ được rút khỏi khu vực biên giới hai bên”.

Ly do xung dot bien gioi Tajikistan-Kyrgyzstan
Các binh sĩ quân đội Kyrgyzstan trên tuyến biên giới với Tajikistan

Sau cuộc xung đột vũ trang ở biên giới, Tajikistan và Kyrgyzstan đã tổ chức cuộc họp ủy ban liên chính phủ về phân định biên giới quốc gia vào ngày 01/5, diễn ra ở tỉnh Batken của Kyrgyzstan.

Vào ngày 02/5, Kyrgyzstan và Tajikistan đã bắt đầu rút binh sĩ và thiết bị quân sự ra khỏi khu vực xung đột vũ trang ở ven biên. Tình hình tại vùng biên giới được đánh giá là “tương đối bình ổn”, sang đến ngày 03/5 cũng không ghi nhận xảy ra sự cố hay vụ nổ súng nào nữa.

Bình luận về cuộc xung đột biên giới giữa hai quốc gia từng là anh em trong Liên bang Xô viết, chuyên gia Andrei Grozin phụ trách Ban Trung Á và Kazakhstan của Viện Các nước SNG cho rằng, cuộc chiến này phát sinh do hai nguyên nhân chính:

Thứ nhất là: Hệ quả của “Biên giới Hành chính thời Liên Xô”

Theo quan điểm của chuyên gia này, xung đột liên tục phát sinh ở các khu vực tranh chấp ven biên, do gần 1/3 biên giới giữa Tajikistan và Kyrgyzstan không được phân định và không cắm mốc. Mỗi bên đều có sự thật riêng, ai cũng dựa theo bản đồ của mình và khẳng định là mình đúng.

Ly do xung dot bien gioi Tajikistan-Kyrgyzstan
Nhân viên biên phòng Tajikistan canh gác trên tuyến biên giới với Kyrgyzstan

Sở dĩ có chuyện này là do thời Liên Xô, các đường biên giới chỉ thuần tuý mang tính chất hành chính, là không thực tế và thay đổi thường xuyên, do vậy có thể tìm thấy sự khẳng định theo bản đồ riêng về địa điểm này hay vị trí kia tùy thích - ông Grozin nhận xét.

Thứ hai là: Cạnh tranh sắc tộc, lợi ích

Chuyên gia Andrei Grozin cũng cho rằng, việc trao đổi hàng hóa giữa các nước vẫn tiếp nối, cũng như các tiếp xúc sinh hoạt của cư dân, tuy nhiên sự cạnh tranh ngày càng tăng đang làm tình hình nóng lên. Ví dụ, ở Tajikistan, số dân đang tăng nhanh trong khi tài nguyên ngày càng cạn dần.

Theo ông, sở dĩ như vậy là do đã mấy thế hệ cư dân không còn sống chung trong Liên bang Xô viết, không còn nhớ đến tình hữu nghị giữa các dân tộc vốn hình thành và được xây đắp ở Liên Xô. Cư dân đã quen coi những người ở bên kia đường biên giới tưởng tượng là kẻ lạ.

Ông Andrei Grozin nhấn mạnh rằng, cũng như nhiều cuộc chiến tranh giữa các nước khác, sự cạnh tranh giữa các cộng đồng sắc tộc là cơ chế chính của mọi xung đột.

Nhật Nam