Tranh luận nóng

Iran và thế tiến thoái lưỡng nan của ông Biden

Thứ Bảy, 27/02/2021 07:39

(Quan hệ quốc tế) - Đồng minh Mỹ không hài lòng về việc ông Joe Biden không muốn tái can dự vào Trung Đông, nhất là sa vào một cuộc xung đột với Iran.

Hoa Kỳ cho rằng, chính quyền Tehran là nguồn gốc chính của tình trạng hỗn loạn và bất ổn ở Trung Đông. Chế độ Hồi giáo dòng Shiite này khao khát sự thống trị hơn bao giờ hết trong khu vực và hơn thế nữa và sử dụng một mạng lưới khủng bố để đạt được mục tiêu đó, trong khi Tehran tiếp tục hành động tích cực theo đuổi mục đích sở hữu vũ khí hạt nhân.

Mối đe dọa từ Iran, kết hợp với việc Mỹ rút các lực lượng khỏi Iraq và Syria, đã thúc đẩy việc thành lập một liên minh chống Iran. Bây giờ nó phụ thuộc vào chính quyền mới của ông Joe Biden - vốn không muốn can dự vào một cuộc xung đột quân sự với Iran - xác định được hướng hành động tốt nhất trong việc đối phó với một chế độ luôn thách thức mọi chuẩn mực hành vi được chấp nhận.

Mỹ lo ngại tham vọng của Iran

Năm 2020 thật hỗn loạn và kỳ lạ, nhưng cuối cùng, một kỷ nguyên hòa bình mới đã xuất hiện giữa Israel và bốn quốc gia Ả Rập. Việc thành lập liên minh mới này, vốn được thống nhất với niềm tin rằng Iran là một mối đe dọa nghiêm trọng.

Các thỏa thuận hòa bình một phần thể hiện nỗ lực hạn chế tham vọng của Iran nhằm phá hoại ý thức hệ ở Trung Đông, thông qua nỗ lực gây ảnh hưởng chính trị của Lực lượng đặc biệt al-Quds thuộc IRGC (Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran), bằng cách hỗ trợ các lực lượng dân quân ủy nhiệm ở Iraq, Syria, Lebanon, Palestine hay Yemen.

Liên minh chống Iran được thúc đẩy một phần bởi sự giảm bớt can dự của Mỹ ở Trung Đông, một quá trình bắt đầu từ thời chính quyền Barack Obama và tiếp tục dưới thời Donald Trump. Sự suy giảm hiện diện của Mỹ đã khuyến khích nhà lãnh đạo Nga nỗ lực để đưa Nga trở thành một kiến ​​trúc sư chủ chốt của nền chính trị khu vực.

Theo ông Erfan Fard - một nhà phân tích chống khủng bố và nhà nghiên cứu tại Diễn đàn Nghiên cứu Trung Đông có trụ sở tại Washington. DC viết trên tạp chí BESA của Israel, tham vọng của Iran đã dẫn đến chủ nghĩa chia rẽ bè phái, chủ nghĩa cực đoan, và hỗn loạn ở Iraq, Syria, Lebanon, Afghanistan, Yemen và Vịnh Ba Tư.

Iran va the tien thoai luong nan cua ong Biden
Mỹ không muốn sa vào một cuộc chiến tranh với Iran

Sau sự kiện 11/9 [vụ khủng bố 11/9/2001], cộng đồng tình báo Mỹ đã rất coi trọng cuộc chiến chống khủng bố và có những bước tiến mạnh mẽ, nhưng kết quả của nó lại hoàn toàn ngược lại: Sự sụp đổ của các chế độ Saddam Hussein và sau đó là Muammar Gaddafi ở Libya đã khiến chủ nghĩa khủng bố, bè phái và xung đột khu vực “đi từ tồi tệ đến tồi tệ hơn” và cán cân quyền lực trong khu vực chuyển sang có lợi cho Iran.

Chế độ Shiite ở Tehran đã ghê tởm sự hiện diện của Mỹ ở Iraq kể từ năm 2003. Sự hiện diện của bất kỳ nhân viên Mỹ nào trong khu vực - có thể là quân đội, CIA, Bộ Quốc phòng, dân sự hay bất cứ thứ gì khác - đều bị chính quyền Tehran coi là một tín hiệu nguy hiểm.

Lời kết: Đồng minh khó trông chờ vào Mỹ?

Iran đặt Tổng thống Biden và cộng đồng tình báo Hoa Kỳ vào tình thế khó khăn.

Tân Tổng thống Mỹ đang để ngỏ kịch bản cùng với Iran ngồi vào bàn đàm phán về một “Kế hoạch Hành động chung Toàn diện” (JCPOA) mới làm bùa phép để trói tay Tehran.

Người Mỹ có thể muốn thực hiện một cách tiếp cận ngoại giao, nhưng chắc chắn là các nhà lãnh đạo Ả rập vùng Vịnh và Israel sẽ không coi trọng cách tiếp cận mềm mỏng này. Và họ sẽ nỗ lực “tự cứu mình” chứ không thể trông chờ vào Mỹ.

Thiên Nam