Tranh luận nóng

Gruzia tỉnh mộng, sao Mỹ-phương Tây cuống cuồng đổ lỗi cho Nga?

Thứ Tư, 21/07/2021 07:16

(Quan hệ quốc tế) - Mỹ-phương Tây thừa hiểu ảnh hưởng của Nga tới Gruzia, song họ lại muốn xây dựng Gruzia thành vùng đệm chiến lược chống Nga bằng lợi ích từ Nga..

Gruzia tan giấc mơ hoa Euro-Atlantic

Những căng thẳng trong đời sống chính trị và chia rẽ trong đời sống xã hội ở Gruzia sau "Sự kiện ngày 5/7" đang có nguy cơ đưa nước này lệch khỏi quỹ đạo mà Tbilisi hướng tới, đó là hòa nhập vào không gian Châu Âu-Đại Tây Dương.

Điều đó không chỉ xuất phát từ phía Gruzia khi niềm tin của người dân vào khả năng nước này gia nhập cấu trúc Châu Âu-Đại Tây Dương đang bị xói mòn, khiến Tbilisi có thể từ phải bỏ hoàn toàn giấc mơ Euro-Atlantic cho Gruzia.

Mà điều đó còn xuất phát từ cả phía "những người anh em xa" khi nhận diện Gruzia ngày càng xa chuẩn EU-NATO, mà theo Giáo sư Emil Avdaliani tại Đại học Châu Âu, thực ra đó chỉ là cách Mỹ-EU-NATO ngăn Gruzia bước vào ngôi nhà chung.

Xin nhắc lại, ngày 5/7, tại Tbilisi đã diễn ra cuộc biểu tình chống chính phủ Gruzia với sự tham gia của đại diện Nhà thờ Chính thống Gruzia và các lãnh đạo của Phong trào chống Namakhvani HPP. Cuộc tuần hành trở thành bạo loạn, theo Georgia Today.

Gruzia tinh mong, sao My-phuong Tay cuong cuong do loi cho Nga?
Người dân Gruzia đã chán chường với giấc mơ Euro-Atlantic

Đặc biệt, những người biểu tình tập trung trước Nghị viện Gruzia đã 2 lần giật phăng lá cờ Liên minh Châu Âu tại trụ sở cơ quan đại diện EU ở thủ đô Tbilisi - vốn được xem là biểu tượng thể hiện giá trị cơ bản của EU và mối quan hệ EU-Gruzia.

"Điều tưởng chừng không thể thay đổi giờ đây lại đang xảy ra và đã là sự thật không thể phủ nhận. Sự lựa chọn hòa nhập vào không gian Châu Âu-Đại Tây Dương của chính quyền Gruzia ngày càng gặp phải sự phản đối mạnh mẽ của người dân.

Tâm lý chống lại niềm kiêu hãnh của chính quyền đã phát triển thành sự phản kháng rộng rãi và mạnh mẽ của người dân đối với lối sống phương Tây và chính sách đối ngoại hướng Tây của chính phủ Gruzia", Giáo sư Avdaliani bình luận.

Song Tbilisi mất thiện cảm từ Washington-Brussels không chỉ do quốc kỳ EU bị xúc phạm, mà quan hệ Gruzia-phương Tây bị phủ bóng đen còn do Gruzia từ chối cuộc biểu tình ủng hộ quyền của người LGBT cũng dự kiến diễn ra ngày 5/7 tại Tbilisi.

Theo Tbilisi Pride - tổ chức phi chính phủ thúc đẩy quyền của người LGBT ở Gruzia - cuộc biểu tình mang tên ​“"March of Dignity - Tháng 3 của Phẩm giá” bị hủy bỏ do chính quyền Gruzia không chịu trách nhiệm bảo vệ “quyền cơ bản của con người”.

Bộ Nội vụ Gruzia (MIA) thừa nhận họ không thể đảm bảo an toàn cho những người biểu tình "March of Dignity", nên đã "công khai kêu gọi những người tham gia Tbilisi Pride từ chối ý tưởng tổ chức một cuộc tuần hành trong một không gian công cộng".

Tuy nhiên, không đồng ý với MIA, Tbilisi Pride đưa ra tuyên bố trong đó cáo buộc chính quyền Gruzia khuyến khích các nhóm bạo lực nên không thực hiện các biện pháp hiệu quả để đảm bảo an ninh cho những người biểu tình “March of Dignity”.

Ngày 15/7, các Trưởng Phái đoàn của EU đã công bố một lá thư gửi tới chính phủ Gruzia bày tỏ lo ngại về "Sự kiện ngày 5/7" và cảnh báo Tbilisi về việc làm hoen ố hình ảnh của Gruzia như một quốc gia đề cao các quyền cơ bản của con người.

Trong bức thư, các Trưởng Phái đoàn của EU cũng cảnh báo Tbilisi rằng việc lá cờ của Liên minh Châu Âu bị giật phăng tới hai lần hoàn toàn có thể được xem là cuộc tấn công trực tiếp vào khát vọng dân chủ và thân châu Âu của Gruzia.

Mỹ thì còn đi xa hơn nữa khi Washington cảnh báo về việc sẽ có thể áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Tbilisi, vì không đảm bảo quyền cơ bản của con người và để cho biểu tượng giá trị của dân chủ bị chà đạp.

Điều đó khiến "yêu cầu giải quyết các vấn đề của đất nước chưa bao giờ cấp bách như hiện nay, khi thách thức đối nội và đối ngoại hội tụ và tạo ra thách thức lớn với những gì Gruzia theo đuổi sau thời Eduard Shevardnadze.

Hậu quả là cửa sổ quan trọng mà Gruzia có từ cuối thời Liên bang Xô Viết đến giữa những năm 2010 giờ đây như đã biến mất. Hy vọng của Tbilisi về một EU-NATO hồi sinh ở Nam Caucasus ngày càng trở nên vô thực", Georgia Today dẫn thuật.

Gruzia tinh mong, sao My-phuong Tay cuong cuong do loi cho Nga?
Chuẩn EU-NATO luôn khiến cho Gruzia chạy mãi mà không tới được ngôi nhà chung

Tại sao Mỹ-phương Tây cuống cuồng đổ lỗi cho Nga?

Rất ngạc nhiên, cả Mỹ-phương Tây và chính quyền Gruzia đều cho rằng những gì đã xảy ra tại Tbilisi trong "Sự kiện ngày 5/7" và diễn biến sau đó gây căng thẳng cho đời sống chính trị, chia rẽ trong đời sống xã hội Gruzia đều do Nga đạo diễn.

Ngày 15/7, Đại sứ Mỹ tại Gruzia Kelly Degnan đã khẳng định: “Phần lớn những gì đang diễn ra hiện nay tại Gruzia hoặc là thông tin sai lệch của Nga hoặc bị Nga lừa dối. Chúng ta cần hết sức cẩn thận về điều đó", Georgian Journal tường thuật.

Vì vậy, bà Degnan cho rằng Washington hết sức cân nhắc trong việc áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Tbilisi vì để xảy ra hậu quả trong "Sự kiện ngày 5/7", bởi nó có thể rơi vào bẫy của Moscow, giúp cho Nga hưởng lợi.

“Như tôi đã nói, như Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Mỹ đã nói, các biện pháp trừng phạt chỉ là một công cụ. Trong mọi trường hợp, chúng tôi đều muốn giải quyết những khác biệt thông qua đối thoại".

Đồng quan điểm, Thủ tướng Gruzia Irakli Gharibashvili cũng nhận định "bất kỳ cuộc nói chuyện và suy đoán nào về các lệnh trừng phạt của Mỹ với Gruzia đều phục vụ cho lực lượng thân Nga, chúng đều thể hiện là lợi ích của chính sách thân Nga".

Giáo sư Giáo sư Emil Avdaliani tại Đại học Châu Âu cho rằng cả Mỹ - phương Tây và các chính quyền Gruzia thời hậu Eduard Shevardnadze đều đã mắc sai lầm nghiêm trọng trong việc đánh giá về ảnh hưởng mang tính mặc định của Nga đối với Gruzia.

Theo ông Avdaliani, một thực tế hiển nhiên là không thể bỏ qua sức hút của Nga đối với đất nước Gruzia. Kết nối tất cả các vấn đề nội bộ với Nga đã trở thành suy nghĩ chủ đạo của mọi lực lượng chính trị tại Gruzia và cả các tổ chức phi chính phủ.

Song vì đánh giá sai nên cả Washington-Brussels và Tbilisi đã xem nhẹ ảnh hưởng từ Nga đối với Gruzia và phải trả giá. Ngược lại, Moscow đã không bỏ qua cơ hội này vì nó giúp ông Putin đã ra tay là chuẩn xác. Đó là lý do Nga đã đúng trong ván cờ Gruzia.

Có thể thấy, Nga rất dễ dàng trong việc ngăn Gruzia trở thành thành viên NATO và EU. Nếu như năm 2008 là công nhận nền độc lập của Abkhazia và Nam Ossetia, thì bây giờ là những ảnh hưởng từ chính sách của Moscow tới cấu trúc xã hội Gruzia.

Chẳng hạn như Phong trào chống lại Dự án Namakhvani-dự án năng lượng thủy lớn nhất trong lịch sử giành độc lập của Gruzia, gồm 2 phân tầng trên sông Rioni, thực hiện bởi ENKA Renewables với vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài 800 triệu USD.

Dự án thủy địa phân tầng Namakhvani HPP được đánh giá có tầm quan trọng mang tính chiến lược với Gruzia, từ việc góp phần đảm bảo độc lập về năng lượng đến việc tăng cơ hội việc làm cho người dân tại khu vực.

Nhưng từ khi dự án được công bố đã gặp phản ứng bất lợi từ dân chúng. Với những người phản đối, Namakhvani HPP chỉ đơn thuần là đáp ứng mong muốn của phương Tây là Gruzia giảm phụ thuộc vào năng lượng Nga, rồi sẽ đến lúc phụ thuộc vào họ.

Trong khi chính sách năng lượng của Nga ưu tiên về năng lượng khí và khí hóa lỏng, vừa rẻ vừa sạch. Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến chiến lược năng lượng thủy của chính phủ Gruzia trong việc đáp ứng tiêu chuẩn của EU-NATO.

Trong khi đó, xuất khẩu rượu vang của Gruzia sang Nga chiếm tới 15% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu của Gruzia, theo Georgian Journal. Vậy nhưng "những người anh em xa" lại không có chính sách giúp Gruzia giảm phụ thuộc vào thị trường Nga.

Gruzia tinh mong, sao My-phuong Tay cuong cuong do loi cho Nga?
Tbilisi ôm mộng tưởng dù phải chứng kiến những người anh em xa bỏ Gruzia đơn độc trong cuộc chiến với Nga

Năm 2019, khi xảy ra các cuộc biểu tình chống Nga ở Gruzia, Cơ quan kiểm soát vệ sinh của Liên bang Nga đã áp dụng các biện pháp kiểm soát đặc biệt với 8 nhà máy sản xuất rượu vang của Gruzia, nguy cơ gây tổn thất nặng nề cho kinh tế Gruzia.

Trong lúc nước sôi lửa bỏng, Washington và các đồng minh không hề có động thái cứu Tbilisi. Ngược lại, Mỹ lại kêu gọi Nga ngừng cấm vận hàng không Gruzia, nhằm tránh hiệu ứng domino mà sẽ dẫn đến việc Nga trừng phạt kinh tế Gruzia.

Giới phân tích cho rằng, Mỹ-phương Tây thừa hiểu những chính sách của chính phủ Nga ảnh hưởng rất lớn tới đời sống kinh tế -xã hội của Gruzia. Chỉ có điều họ muốn xây dựng Gruzia thành vùng đệm chiến lược chống Nga bằng lợi ích từ Nga.

Song vỏ quýt dày có móng tay nhọn, khi người dân Gruzia ngày càng nhận ra sự thật của chuẩn EU-NATO đặt ra với Gruzia, nên đã thể hiện sự phản kháng. Khi Gruzia vỡ mộng thì chiến lược của Mỹ-phương Tây sẽ phá sản.

Vì vậy, không khó hiểu khi họ cuống cuồng "chỉ mặt gọi tên" Nga là thủ phạm gây ra căng thẳng cho đời sống chính trị Gruzia và gây chia rẽ trong đời sống xã hội Gruzia. Bởi điều đó vừa ngăn Gruzia ngả về Nga, vừa ngăn Gruzia bước vào ngôi nhà chung Châu Âu-Đại Tây Dương.

Ngọc Việt