Tranh luận nóng

Giới chính trị-quân sự Israel lạc điệu Mỹ về vấn đề Iran?

Chủ Nhật, 06/06/2021 18:46

(Quan hệ quốc tế) - Giới phân tích Mỹ cho rằng, chưa có tiếng nói chung giữa giới quân sự và giới chính trị Israel trong vấn đề Mỹ trở lại Thỏa thuận Hạt nhân Iran.

Netanyahu/Gantz: Mâu thuẫn về vai trò của Mỹ

Trong khi Israel đang loay hoay thiết lập một chính phủ đa đảng, Bộ trưởng Quốc phòng Benny Gantz đã chọn con đường riêng của mình để tiếp cận các quan chức cấp cao nhất của chính quyền Biden, trong chuyến thăm chớp nhoáng tới Washington vào ngày 3 tháng 6.

Mục đích chính thức là để thảo luận về sự hỗ trợ của Mỹ trong việc trang bị hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm Sắt” (Iron Dome) của Israel đã bắn rơi hàng nghìn tên lửa của Palestine nhằm vào các thị trấn của Israel trong 11 ngày của tháng trước và một nguồn cung cấp bom dẫn đường chính xác. Điều trước đây phù hợp với lời hứa của Tổng thống Joe Biden.

Các nguồn tin của DEBKAfile báo cáo rằng, Gantz có thêm nội dung quan trọng khi ông ngồi lại với Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Lloyd Austin, đó là Iran và Hamas.

Đầu tiên, ông nói rằng: “Cuộc đối thoại của chúng ta rất quan trọng để đảm bảo rằng bất kỳ thỏa thuận nào đều đáp ứng hiệu quả mục tiêu của nó là giữ cho Iran tránh xa vũ khí hạt nhân. Tất nhiên, với phạm vi của mối đe dọa, Israel phải luôn đảm bảo rằng chúng tôi có khả năng tự vệ”.

Người đứng đầu cơ cấu quân sự Israel nhấn mạnh rằng, Israel và Hoa Kỳ sẽ tiếp tục cuộc thảo luận chiến lược quan trọng này trong cuộc thảo luận riêng, đối thoại đằng sau những cánh cửa đóng kín.

Các quan chức Israel đã chỉ ra sự thay đổi "có mục đích" thể hiện trong nhận xét của Bộ trưởng Quốc phòng, so với những khẳng định công khai mới đây của Thủ tướng Benjamin Netanyahu.

Chỉ vào tuần trước, Gantz đã chỉ ra vấn đề với tuyên bố của Netanyahu rằng đối với Israel “đối đầu với một mối đe dọa hiện hữu phải được ưu tiên hơn một cuộc đụng độ với đồng minh thân cận nhất”.

Gioi chinh tri-quan su Israel lac dieu My ve van de Iran?
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định, đối đầu với mối đe dọa hiện hữu từ Iran phải được ưu tiên hơn cuộc đụng độ với Mỹ

Ở Washington, Bộ trưởng Quốc phòng Israel nhất trí rằng, chương trình hạt nhân của Iran và các hành động khác thực sự là một "mối đe dọa hiện hữu" đối với Israel; nhưng khác với người đứng đầu chính phủ, Gantz nói: “Việc ngăn chặn Iran chắc chắn là một nhu cầu chiến lược chung của Hoa Kỳ, Israel và các nước khác”.

Trong nước, Israel đang trải qua một cuộc “khủng hoảng chính trị” trong việc thành lập chính phủ.

Một liên minh mới đang chuẩn bị tiếp quản chính phủ của thủ tướng Netanyahu và chấm dứt 12 năm cầm quyền của ông. Và Gantz - người đóng vai trò hàng đầu trong chiến dịch hạ bệ Netanyahu, đã đảm bảo danh mục quốc phòng bổ sung trong chính phủ tương lai.

Bennett/Gantz: Chưa tìm thấy tiếng nói chung?

Trong khi Bộ trưởng Quốc phòng bay sang Washington, nhà lãnh đạo đảng cánh hữu Yamina là ông Naftali Bennett - thủ tướng sắp tới của Israel, đã nhận được hàng loạt câu hỏi về vấn đề này trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình và ông này đã có những câu trả lời hết sức chung chung.

Những câu hỏi mà ông Bennett nhận được là: Liệu ông cảm thấy mình có ý chí và năng lực để chống lại Tổng thống Biden, chống lại một thỏa thuận hạt nhân được hồi sinh với Iran hay không? Và liệu ông có thông qua một quyết định tấn công của Israel để hủy bỏ một Iran trang bị vũ khí hạt nhân hay không?

Trước tiên, Bennett nhấn mạnh rằng, mục đích tối quan trọng trong chương trình nghị sự của ông là an ninh quốc gia của Israel, điều này sẽ được ưu tiên hơn “bất cứ thứ gì trên thế giới”.

Ông nói thêm rằng, quan hệ đối tác của Israel với Mỹ, đặc biệt là với cá nhân Tổng thống Joe Biden, đó thực sự là “một tài sản chiến lược cơ bản” của Israel. Về phương diện cá nhân, Bennett nói: “Tôi đã làm rất nhiều việc kinh doanh ở Mỹ và tôi ủng hộ sự trung thực, thẳng thắn nói lên sự thật và cùng nhau xác định sự khác biệt.”

Theo các nhà phân tích Hoa Kỳ, so sánh hai cách tiếp cận vấn đề Iran của Tel Avip với Washington, có thể nhận ra sự khác biệt: Trong khi nhà lãnh đạo chính phủ Israel muốn mọi vấn đề tranh luận đều phải được đưa ra một cách công khai và không bày tỏ quan điểm về những tranh luận với Mỹ về vấn đề Iran; thì Bộ trưởng Quốc phòng sẵn sàng cam kết tránh một cuộc đụng độ mở về ngoại giao hạt nhân của Washington.

Do đó, Gantz sẵn sàng cam kết sẽ lôi kéo Mỹ tham gia các cuộc đàm phán riêng, nếu Israel thấy mình bị buộc phải tấn công chương trình hạt nhân của Iran; còn không có quan điểm nào và lời hứa nào được đưa ra từ Bennett.

Đây không phải là lần đầu tiên Gantz cố gắng tạo ra con đường riêng của mình đến Washington. Ngay từ khi bắt đầu thỏa thuận thống nhất quốc gia với Netanyahu, bộ trưởng quốc phòng đã thiết lập các mối liên hệ trực tiếp của riêng mình trong chính quyền tiền nhiệm, thông qua con rể của tổng thống Donald Trump là Jared Kushner.

Có thể nhận thấy rằng, để tìm kiếm được sự thống nhất trong lập trường của giới chính trị và quân sự Israel trong giải quyết vấn đề hạt nhân Iran, trong chính quyền mới là điều không hề dễ dàng.

Đó có lẽ cũng là điều mà ông Netanyahu đã lường trước và chuẩn bị trước, khi cuối tháng 4, đầu tháng 5 vừa qua, ba quan chức an ninh của Israel là Giám đốc MOSSAD Yossi Cohen, Tham mưu trưởng IDF - Trung tướng Aviv Kochavi và cố vấn an ninh quốc gia Mair Ben-Shabbat đã bay sang Mỹ.

Họ tới Washington để đàm phán với những người đồng cấp Mỹ về vấn đề sửa đổi [nếu không thể làm dừng lại] sự khôi phục Thỏa thuận Hạt nhân Iran 2015, trước những bước tiến “đáng lo ngại” của chính quyền Joe Biden tới một hiệp ước hạt nhân mới với Iran.

Nguyễn Ngọc