Tranh luận nóng

Chuyên gia phân tích lời Putin về khí đốt châu Âu

Chủ Nhật, 10/10/2021 08:22

(Quan hệ quốc tế) - Không phải tự nhiên mà lời nói của Tổng thống Nga giúp hạ nhiệt khí đốt trên thị trường châu Âu, hoàn toàn không phải chính trị hóa năng lượng.

Trong bình luận mới đây, ông Paul Adam Isbell, Giáo sư kinh tế chính trị về biến đổi khí hậu tại Đại học IE của Tây Ban Nha, cho rằng, tuyên bố đó là một cử chỉ nhằm thúc đẩy hợp tác năng lượng quốc tế vì lợi ích của tất cả mọi người.

Chuyen gia phan tich loi Putin ve khi dot chau Au
Tổng thống Putin yêu cầu giám sát việc Gazprom chuyển khí đốt qua Ukraine, giúp ổn định giá khí đốt châu Âu.

Giáo sư Isbell nêu rõ: "Tuyên bố của ông Putin nên được coi là một cử chỉ đích thực của hợp tác năng lượng quốc tế và cần được tất cả mọi người hoan nghênh, bất kể người ta có cảm thấy đó là hành động tư lợi hay không.

Những cử chỉ hợp tác như thế này gần như luôn mang lại lợi ích cho bản thân nhưng cũng phục vụ cho lợi ích của nhiều người khác".

Vị chuyên gia này còn nhắc tới Nga và Saudi Arabia, hai nước đang tăng sản lượng khai thác dầu để kiềm chế giá dầu toàn cầu và giảm bớt áp lực kinh tế lên các đối tác phương Tây.

Ông Isbell lưu ý: "Giống như Saudi Arabia, Nga thường bị cáo buộc là lợi dụng năng lượng như vũ khí."

Chuyên gia kết luận, châu Âu cần coi Nga là một đối tác cần thiết trong bối cảnh xu hướng khử cacbon và các vấn đề cấp bách về biến đổi khí hậu.

Theo đó, châu Âu nên đạt được một thỏa thuận với tất cả các nhà sản xuất nhiên liệu carbon, bao gồm cả Nga, để giảm thiểu rủi ro môi trường.

Quả đúng như vậy, thực tế là sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin đưa ra tuyên bố về việc Gazprom phải tăng nguồn cung sang châu Âu, giá khí đốt trên thị trường này đã hạ nhiệt.

Ông Putin nhấn mạnh các mức cung cấp tối thiểu và tối đa được quy định trong các hợp đồng cung cấp khí đốt của Gazprom ở nước ngoài. Gazprom không bao giờ từ chối tăng cung cấp khí đốt khi có yêu cầu. Dẫn chứng ví dụ về Đức, một trong những nước tiêu thụ khí đốt lớn nhất của Nga, Đức đã tăng mua 10,1 tỷ mét khối khí đốt, tương đương tăng 31,8% so với cùng kỳ năm 2020.

Thay vào đó, cuộc khủng hoảng hiện nay ở châu Âu đã đến từ sai lầm của chính EU khi giảm tỷ trọng của các thỏa thuận dài hạn trong thương mại khí đốt tự nhiên để chuyển sang thị trường giao ngay, nơi giá khí đốt đã tăng vọt. Các quan chức nhiệm kỳ trước của Ủy ban châu Âu đã muốn loại bỏ dần các hợp đồng dài hạn để chuyển đổi sang thương mại khí đốt giao ngay.

Thị trường ngày hôm nay cho thấy bước chuyển đổi này là một sai lầm. Chính sách này đã không tính đến tính đặc thù của thị trường khí đốt phụ thuộc vào nhiều nhân tố không ổn định. Tập đoàn khí đốt Gazprom đã phản đối việc chuyển sang thương mại giao ngay ở châu Âu mà muốn các giao dịch dài hạn, đôi khi kéo dài tới 25 năm.

Tổng thống Putin cũng nêu một nguyên nhân khác khiến giá khí đốt tăng cao là sự phục hồi kinh tế và thời tiết lạnh giá ở châu Âu, khiến cho lượng khí dự trữ giảm. Ông Putin cho rằng giá khí đốt hiện nay ở châu Âu đã phá vỡ mức kỷ lục cao nhất mọi thời đại. Giá khí đốt đã hướng tới mức 2.000 USD/1.000 mét khối, tăng hơn 10 lần so với giá trung bình của năm ngoái.

Tổng thống Nga Putin yêu cầu Gazprom tiếp tục thực hiện các nghĩa vụ trong hợp đồng cung cấp khí đốt thông qua Ukraine cho EU, nhấn mạnh rằng cần phải tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ hợp đồng đối với việc vận chuyển, cung cấp khí đốt của Nga qua lãnh thổ Ukraine, thông qua hệ thống vận chuyển khí đốt của Ukraine. Tổng thống Putin yêu cầu Bộ trưởng Năng lượng Nga Nikolai Shulginov đích thân giám sát để đảm bảo rằng Gazprom hoàn thành tất cả các nghĩa vụ theo hợp đồng.

Theo giới phân tích, Nga đang sử dụng chiến thuật về năng lượng chứ không phải hoàn toàn vô can trong vụ khủng hoảng khí đốt. 

Chuyen gia phan tich loi Putin ve khi dot chau Au
Tổng thống Nga Putin chủ trì cuộc họp về phát triển lĩnh vực năng lượng với sự tham dự của các quan chức chính phủ và công ty năng lượng Nga hôm 6/10/2021. Ảnh: TASS

Nga đã và đang thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo hợp đồng đối với các khách hàng châu Âu nhưng Điện Kremlin nắm được, nhu cầu tăng cao mang đến cho Nga cơ hội khuyến khích các khách hàng châu Âu ký hợp đồng dài hạn với Gazprom thay vì mua bán ngắn hạn trên các sàn giao dịch. Đây cũng là cơ hội để thúc đẩy EU thực hiện các bước phê duyệt cuối cùng cho dự án Nord Stream-2.

Ông Sergei Pikin, một nhà phân tích năng lượng người Nga, cho biết: “Chúng tôi có nghĩa vụ phải cung cấp thêm khối lượng khí đốt mới hay không? Không, chúng tôi không có nghĩa vụ đó. Người châu Âu nên lấy khối lượng khí đốt mới từ đâu? Từ Nord Stream-2!"

Trong cuộc họp về năng lượng ngày 6/10 với Tổng thống Nga, Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết việc cấp chứng nhận để đường ống dẫn khí Nord Stream-2 đi vào vận hành có thể giúp hạ nhiệt giá khí đốt ở châu Âu đang tăng vọt.

"Có hai yếu tố, có thể làm dịu đi phần nào tình hình hiện tại. Trước hết, tất nhiên, chắc chắn là việc hoàn thành chứng nhận và thông quan nhanh nhất cho nguồn cung cấp khí đốt qua Nord Stream 2" - ông nói.

Ngoài ra, Phó Thủ tướng Nga Novak cho biết việc tăng doanh số bán khí đốt trên Nền tảng bán hàng điện tử (ESP) của Gazprom cũng có thể làm dịu việc tăng giá. Gazprom đã thiết lập ESP vào năm 2018 để bán khí đốt cho châu Âu bổ sung cho các hợp đồng dài hạn và trung hạn hiện có. Từ cuối tháng 8, Gazprom đã ngừng việc bán khí đốt trên ESP để giao hàng vào năm 2022.

Nhưng rõ ràng là Nga không thể làm gì với Nord Stream-2 ở thời điểm này, và tại cuộc họp, Tổng thống Putin đã đồng ý với đề xuất của ông Novak đối với việc tăng doanh số bán khí đốt trên Nền tảng bán hàng điện tử (ESP) của Gazprom.

Việc này giúp tiếp tục đảm bảo một tư cách nhà cung ứng khí đốt tin cậy của Nga, lại vừa cho thấy rõ ý định của ông Putin khi hạn chế đề cập đến Nord Stream-2, vốn được giới chức phương Tây cáo buộc là chiếc roi năng lượng để phục vụ ý đồ chính trị của Nga.

Hải Lâm