Tranh luận nóng

UAV kamikaze: những khả năng mới cho các phân đội mặt đất

Thứ Tư, 07/04/2021 13:30

(Vũ khí) - Xin được tiếp tục chủ đề UAV – lần này bàn về các vấn đề lý thuyết lẫn thực tiễn qua bài viết với tiêu đề trên của chuyên gia Nga Andrey Mitrophanov.

Bài đăng trên “Bình luận quân sự” ngày 6/3/2021. Xin được dùng nguyên thuật ngữ UAV- kamikaze (tức UAV tự sát, UAV cảm tử) đã trở nên quen thuộc trên các phương tiện thông tin đại chúng.

UAV kamikaze: nhung kha nang moi cho cac phan doi mat dat

Cuộc xung đột quân sự giữa một bên là Cộng hòa Armenia/Nagorno-Karabakh và một bên là Azerbaijan/Thổ Nhĩ Kỳ đã cho thấy rõ tầm quan trọng ngày càng tăng của các máy bay không người lái (UAV) trên chiến trường.

Nếu như về cơ bản chúng ta đã quen với các cuộc tấn công mục tiêu bằng tên lửa chống tăng có điều khiển (ATGM) phóng từ các UAV tầm trung (lớp MALE), thì việc sử dụng UAV- kamikaze tiêu diệt mục tiêu bằng cách tự nó phát nổ dù sao vẫn là một thực tế mới, mặc dù Israel đã sử dụng UAV- kamikaze còn trước cả Azerbaijan rất lâu.

Có thể khẳng định rằng các loại đạn tự dẫn - kamikaze đã được chế tạo từ thời Chiến tranh Thế giới Thứ hai, chỉ có điều vào thời kỳ đó chúng không phải là các phương tiện không người lái.

Và nếu như các dự án tên lửa kiểu V-2 của Đức với một phi công điều khiển không được tiếp tục triển khai, thì kinh nghiệm sử dụng các máy bay- kamikaze của Nhật Bản đã cho thấy hiệu quả cực kỳ cao của loại vũ khí này.

UAV kamikaze: nhung kha nang moi cho cac phan doi mat dat
Dự án tên lửa hành trình V-4 Đức với một phi công điều khiển. Khi đến gần mục tiêu, phi công sẽ rời tên lửa bằng dù. Các phi công- kamikaze của Nhật không có được cơ hội như vậy.

Khái niệm "UAV-kamikaze"

"UAV-kamikaze" – đó chỉ là một khái niệm tương đối. Khả năng bay chờ một thời gian dài trên không và có thể thay đổi mục tiêu cần tấn công (đổi mục tiêu khi đang bay) trong chuyến bay có thể cũng có ở các loại đạn khác, như tên lửa hành trình chẳng hạn, - tuy vậy, không ai gọi tên lửa hành trình là UAV.

Về mặt lý thuyết, điều kiện cần để coi đó là một kiểu đạn bay chờ / UAV kamikaze- chính là khả năng tái sử dụng các UAV đó, nói cách khác là nó có thể quay trở lại điểm xuất xuất phát trong trường hợp không tìm thấy mục tiêu cần tấn công thích hợp để tiếp lại nhiên liệu và tái sử dụng.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều “UAV- kamikaze” ngay từ ban đầu đã được thiết kế chỉ để sử dụng một lần.

UAV kamikaze: nhung kha nang moi cho cac phan doi mat dat
Tên lửa hành trình Tomahawk Block IV và Block V cũng có khả năng bay chờ trên không, còn hệ thống liên lạc vệ tinh UHF cho phép nó điều chỉnh lại mục tiêu khi đang bay- vào bất kỳ một mục tiêu nào trong số 15 mục tiêu đã được lập trình từ trước sau khi tự đánh giá mức độ hợp lý tối ưu của việc tiêu diệt mục tiêu đó bằng các phương tiện trinh sát quang học của mình

Có thể tạm chia khả năng ngắm lại (đổi) mục tiêu thành: (1) ngắm lại mục tiêu trong số những mục tiêu đã cài sẵn vào bộ nhớ của tên lửa từ trước (trường hợp với các tên lửa kiểu “Tomahawk” như vừa nói) và (2) khả năng chính quả đạn đó trực tiếp phát hiện mục tiêu, - tuy vậy, có một số kiểu đạn dù không được coi là UAV, nhưng vẫn có các khả năng đó.

Lấy ví dụ, đó là những tổ hợp tên lửa chống tăng (ATGM) thuộc dòng Spike của công ty Rafael Israel- chúng có khả năng truyền hình ảnh trực tiếp từ đầu tự dẫn của tên lửa và điều chỉnh lại mục tiêu khi đang bay.

Việc truyền các lệnh điều khiển và hình ảnh video có thể được thực hiện qua cáp quang hai chiều hoặc qua kênh vô tuyến.

Những tổ hợp như vậy có thể làm việc cả ở chế độ "bắn và quên" và ở chế độ phóng mà không cần khóa trước mục tiêu, - có nghĩa là đạn được phóng từ phía sau nơi ẩn náu vào khu vực tọa độ có mục tiêu đã được trinh sát phát hiện từ trước đó nhưng người điều khiển ATGM không nhìn thấy, còn việc khóa mục tiêu sẽ được thực hiện khi quả đạn đang bay theo các dữ liệu thu được từ đầu tự dẫn.

UAV kamikaze: nhung kha nang moi cho cac phan doi mat dat
ATGM Spike-NLO S của Israel

Còn với nước Nga, theo một số nguồn tài liệu, các chuyên gia Nga xếp UAV vào nhóm tên lửa hành trình, vì thế nên thường đưa ra các tuyên bố phản đối Mỹ khi bàn về những vấn đề liên quan đến Hiệp ước về Hạn chế Tên lửa Tầm trung và Tầm ngắn hơn (Hiệp ước INF) với lý do cho rằng việc Mỹ triển khai các phương tiện và các UAV cỡ lớn và cỡ vừa (HALE và MALE), với thời gian bay dài và tầm bay xa là mâu thuẫn với các điều khoản của Hiệp ước nói trên.

Nói chung, nhiều khả năng nhất là việc sử dụng thuật ngữ "UAV-kamikaze", chứ không phải thuật ngữ "đạn bay chờ " chủ yếu là hệ quả của các hoạt động tiếp thị, cũng giống như tiền tố "nano" (trong các thuật ngữ) giờ đã trở nên quá phổ biến cả trong giới khoa học hiện đại và cả trong giới khoa học giả hiệu.

Trên thực tế, tên gọi không quá quan trọng, hiệu quả của kiểu đạn đó như như thế nào mới là điều quan trọng hơn nhiều, đặc biệt là nếu xét theo tiêu chí “chi phí / hiệu quả”.

Nếu chúng ta bàn về việc sử dụng UAV- kamikaze chống lại các phương tiện kỹ thuật quân sự, thì trong trường hợp này, tiêu chí chi phí / hiệu quả rất nhiều khả năng sẽ nghiêng về phía có lợi cho đạn (UAV) tấn công, bởi vì giá của trang bị kỹ thuật quân sự sẽ luôn cao hơn giá của đạn hàng chục lần.

Tất nhiên, cũng có những trang thiết bị kỹ thuật quân sự cực kỳ lạc hậu, chẳng hạn như những xe tăng từ thời Thế chiến Hai hiện vẫn đang được sử dụng ở một số khu vực, hoặc những thiết bị dân sự cải hoán dùng cho mục đích quân sự - như xe ô tô địa hình được trang bị một súng máy cỡ lớn/ pháo không giật/ chất nổ và một vài chiến binh rậm râu chẳng hạ.

Tuy nhiên, đối với trường hợp này, cần phải tính đến không chỉ trị giá của mục tiêu cần tấn công (chiếc xe cải hoán đó..), mà còn phải tính đến cả những tác hại tiềm tàng mà nó có thể gây ra, lấy ví dụ, như nó có thể phát hủy một xe BTR (xe vận tải bọc thép) cùng nhiều binh sỹ trên xe.

UAV kamikaze: nhung kha nang moi cho cac phan doi mat dat
Phương tiện kỹ thuật quân sự thủ công được sử dụng bởi các nhóm vũ trang bất hợp pháp khác nhau như thế này có thể có trị giá thấp hơn số đạn cần để phá hủy nó, nhưng những chi phí (để phá hủy nó) này có thể lại sẽ ít hơn nhiều so với những thiệt hại mà một “xe thô sơ” như vậy có thể gây ra

Các kiểu UAV- kamikaze

UAV- Kamikaze – phần lớn là các mẫu tương đối nhỏ gọn. Sẽ không có lợi về mặt kinh tế nếu chế tạo UAV- kamikaze thuộc lớp HALE (cỡ lớn) và MALE (cỡ vừa).

Về bản chất, như đã nói ở trên, nó sẽ chỉ đơn giản là một tên lửa hành trình có hệ thống dẫn đường tiên tiến. Vâng, và một UAV cỡ lớn sẽ khó tiếp cận mục tiêu hơn rất nhiều so với việc thả một số loại bom, đạn dẫn đường cỡ nhỏ “tàng hình” xuống mục tiêu.

UAV kamikaze có thể được chia thành hai nhóm. Kiểu (nhóm) thứ nhất – đó là các UAV kiểu máy bay hoặc các UAV có kết cấu gần với kết cấu của một tên lửa có cánh hình chữ thập chiều dài sái cánh tương đối lớn.

Một trong những giải pháp chế tạo UAV kiểu máy bay mới nhất là UAV “Green Dragon” (“ Rồng Xanh”) do công ty Israel Aerospace Industries của Israel mới giới thiệu gần đây.

Trên một bệ phóng di động (có thể được lắp đặt trên xe quân sự HMMWV), có thể bố trí 16 UAV có khả năng tự động phát hiện và tiêu diệt mục tiêu ở cự ly lên đến 40 km với thời gian bay trên không đến 1,5 giờ. Khối lượng đầu tác chiến trên UAV “Rồng Xanh” là 3 kg.

UAV kamikaze: nhung kha nang moi cho cac phan doi mat dat
UAV Rồng xanh

Một ví dụ khác- là UAV –Kamikaze Hero-30 vẫn của Israel, được phóng bằng bệ phóng khí nén.

Nhờ có hai cánh hình chữ thập và một động cơ điện, Hero-30 UAV có khả năng cơ động rất cao. Nó có thể thực hiện những chuyến bay ở độ cao thấp trên những khu vực địa hình phức tạp, bay tránh các chướng ngại vật.

Thời gian bay lên đến 30 phút, bán kính hoạt động lên đến 40 km trên độ cao 600 mét và tốc độ lên đến 200 km / h. Tổng trọng lượng của UAV Kamikaze Hero-30 là 3 kg, trong đó trọng lượng của phần tác chiến là 0,5-1 kg.

UAV kamikaze: nhung kha nang moi cho cac phan doi mat dat
UAV-kamikaze Hero-30 (có thể dễ dàng nhận thấy sự giống nhau về cấu hình giữa UAV Hero-30 và tên lửa ATGM Spike-NLOS)

Kiểu thứ hai- đó là các UAV kiểu máy bay lên thẳng hoặc các UAV loại bốn cánh quạt/ tám cánh quạt /sáu cánh quạt, tương tự như các UAV thương mại.

Ví dụ, UAV- kamikaze triển vọng kiểu máy bay lên thẳng Spike Firefly của Israel (sẽ được trang bị cho Quân đội Israel với cái tên Maoz) với hai cánh quạt đồng trục và đã được thử nghiệm thành công tại các đơn vị vào cuối năm 2019 - đầu năm 2020.

Một tính năng đặc biệt của Spike Firefly UAV là khả năng sử dụng nhiều lần- người điều khiển có thể ra lệnh cho UAV quay trở lại bãi phóng một cách an toàn để tái sử dụng.

Trọng lượng UAV Spike Fireflylà 3 kg, cao 40 cm, đường kính thân 8 cm và trọng lượng đầu đạn là 350 gram. Đạn (UAV) này được trang bị động cơ điện và ắc- quy cho phép nó bay trên không khoảng 15-30 phút.

Tầm hoạt động của UAV Spike Firefly là khoảng 1 km. Nhiệm vụ phát hiện mục tiêu và dẫn đường cho UAV tới các mục tiêu di động và cố định được thực hiện bằng hệ thống dẫn đường quang điện tử.

UAV kamikaze: nhung kha nang moi cho cac phan doi mat dat
UAV Spike Firefly
 

  • Lê Hùng- Nguyễn Hoàng (còn tiếp)