Tranh luận nóng

Làm gì để kéo người lao động trở lại nhà máy?

Thứ Bảy, 09/10/2021 17:28

(Doanh nghiệp) - Nếu không có biện pháp hỗ trợ tích cực, sẽ phải mất 3-5 tháng để người lao động  trở lại nhà máy.

Tại buổi đối thoại trực tuyến với chủ đề “Chung sức vì sự phục hồi bền vững ngành dệt may và da giày Việt Nam" do Hiệp hội Dệt may tổ chức ngày 8/10, các ý kiến cho rằng vấn đề kéo người lao động trở lại làm việc vẫn là bài toán khó với các doanh nghiệp.

Theo báo cáo từ Hiệp hội Dệt may Việt Nam, ngành dệt may, da giày là hai ngành sử dụng nhiều lao động nhất trong các ngành kinh tế của Việt Nam. Dệt may có khoảng 2 triệu lao động công nghiệp (chiếm 25% lao động toàn ngành công nghiệp Chế biến chế tạo). Da giày cũng sử dụng khoảng 1,4 triệu lao động công nghiệp (chiếm 18,2%). Ngoài ra, còn có gần 1,5 triệu người kinh doanh thương mại và dịch vụ liên quan đến dệt may, da giày.

Đây cũng là hai ngành có kim ngạch xuất khẩu rất lớn. Năm 2019 đã đạt gần 60 tỷ USD, chiếm trên 22% kim ngạch xuất khẩu cả nước; trong đó, dệt may đạt gần 39 tỷ USD và da giày đạt gần 20 tỷ USD.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Tuyết Mai, Phó Tổng thư ký, Hiệp hội Dệt May Việt Nam cho hay từ đầu năm 2020, khi dịch COVID-19 bùng phát tại Trung Quốc sau đó lan ra toàn thế giới, chưa bao giờ chuỗi cung ứng của hai ngành này phải đối mặt với những thách thức vô cùng lớn do gián đoạn nguồn cung nguyên phụ liệu và sụt giảm nhu cầu tiêu thụ sản phẩm tại các thị trường chính. Năm 2020, là năm đầu tiên hai ngành có mức tăng trưởng âm khoảng 10% sau vài chục năm tăng liên tục, ở mức cao.

Từ cuối tháng 4/2021 đến nay, dịch COVID-19 đã làm cho nhiều doanh nghiệp dệt may, da giày phải đóng cửa, thu hẹp sản xuất, người lao động mất việc làm. Riêng ngành dệt may lực lượng lao động tại khu vực này khoảng trên 1,2 triệu người chiếm gần 65% lao động toàn ngành.

Lam gi de keo nguoi lao dong tro lai nha may?
Thiếu hụt lao động là bài toán khó với doanh nghiệp khi bước vào tái sản xuất. Ảnh: NLĐ

“Nhiều doanh nghiệp thực hiện phương án sản xuất “3 tại chỗ;” “một cung đường-hai điểm đến,” “4 xanh”... nhưng với chi phí xét nghiệm, chi phí sản xuất rất lớn và nguy cơ lây nhiễm vẫn rất cao, nên chỉ là giải pháp tình thế cho một bộ phận doanh nghiệp và không thể kéo dài.

Phương án phòng chống dịch giữa các địa phương không thống nhất, nơi đóng-nơi mở, nơi chặt-nơi lỏng... cũng là nguyên nhân gây ách tắc khâu vận chuyển nguyên phụ liệu và hàng hóa xuất khẩu”, bà Nguyễn Thị Tuyết Mai nói.

Theo số liệu của Tổng cục thống kê, kim ngạch xuất khẩu dệt may tháng 8/2021 giảm 15,9% so với tháng 7/2021 và tháng 9/2021 tiếp tục giảm 9,2% so với tháng 8/2021.

Đặc biệt, tâm lý lo sợ lây nhiễm cùng với đời sống khó khăn, do không đi làm, không có thu nhập, đã khiến hàng triệu người lao động rời bỏ TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai... về quê và không ít trong số đó là công nhân dệt may, da giày.

Bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Da giày-Túi xách Việt Nam cho hay, chuỗi cung ứng dệt may, da giày lại một lần nữa có nguy cơ đứt gãy không phải do yếu tố cung-cầu bên ngoài mà do chính yếu tố trong nước; trong đó việc khan hiếm lao động là một nguyên nhân chính. Đây là bài toán khó cho các doanh nghiệp dệt may, da giày khi bước vào giai đoạn phục hồi sản xuất theo chủ trương mới của Chính phủ là “Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19” thay cho chủ trương “Không có COVID-19". 

Khẳng định người lao động là vốn quý nhất của doanh nghiệp, nhất là đối với các ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may, da giày, bà Xuân cho rằng, việc giữ chân người lao động, làm cho họ gắn bó với doanh nghiệp là giải pháp căn cơ mà mỗi doanh nghiệp phải làm; trong đó có các vấn đề cấp bách như tiêm vaccine, chế độ hỗ trợ...

Theo TS Đỗ Quỳnh Chi, đại diện Trung tâm Nghiên cứu Quan hệ lao động (ERC),  nếu không có biện pháp hỗ trợ tích cực, sẽ phải mất 3-5 tháng để người lao động di cư trở lại nhà máy. Để kéo người lao động trở lại làm việc trong giai đoạn phục hồi, cần phải tiêm vaccine cho người lao động; trong đó lưu ý tăng cường cho khu vực miền Bắc và miền Trung, người lao động di cư về quê.

Ngoài ra cần có thể cân nhắc nới lỏng biện pháp chống dịch, lưu thông giữa các tỉnh, cho phép người lao động đã tiêm ít nhất 1 mũi vaccine làm việc bình thường…

“Với doanh nghiệp, cần thường xuyên liên hệ với người lao động để nắm tình hình và hỗ trợ ngay khi cần thiết, thu xếp cho người lao động di cư về quê an toàn hay tiêm vaccine để họ sớm trở lại hoạt động sản xuất,” bà Chi nói.

Trước đó, tại cuộc tọa đàm hồi đầu tháng 10 do báo Người lao động tổ chức, các chuyên gia nhà quản lý thuộc Bộ LĐ-TB-XH cũng cho rằng cần triển khai gấp nhiều giải pháp.

Ông Vũ Trọng Bình - Cục trưởng Cục Việc làm cho biết, điều quan trọng nhất để đảm bảo nguồn cung lao động là thực hiện tốt chế độ phúc lợi cũng như bố trí nơi ăn, ở chu đáo cho công nhân. Đồng thời, thực hiện tốt các giải pháp an sinh xã hội như chăm lo chỗ học, nhà trẻ cho con em của người lao động để họ yên tâm công tác. Bên cạnh đó, tăng cường đào tạo lại lao động là điều rất quan trọng, cấp thiết để phục hồi thị trường lao động sau đại dịch.

“Để thu hút người lao động trở lại làm việc, các địa phương cần có chính sách hỗ trợ đảm bảo đời sống an sinh của lao động ngoại tỉnh, bao gồm chính sách đưa, đón lao động trở lại nơi làm việc. Tăng chính sách hỗ trợ trực tiếp tiền mặt, nhu yếu phẩm...", ông Bình nói.

Song song với đó, để tháo gỡ khó khăn vì thiếu lao động, Bộ LĐ-TB-XH cũng đang lắng nghe tâm tư của doanh nghiệp để tăng giờ làm thêm, giúp doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất, hoàn thành các đơn hàng.

Minh Thái (Tổng hợp)