Tranh luận nóng

GLTT: Thực phẩm bẩn và mối nguy bệnh gan, thận rình rập

Thứ Năm, 09/11/2017 09:38

(Giao lưu trực tuyến) - Chương trình giao lưu trực tuyến với chủ đề 'Thực phẩm bẩn và mối nguy bệnh gan, thận rình rập' sẽ được tổ chức vào sáng thứ 6 ngày 10/11.

Nhà tôi bận, hai vợ chồng đi làm về muộn nên thường mua đồ ăn sẵn ở chợ cho nhanh và ăn thành quen. Nhưng gần đây nghe nói bệnh tật nhiều từ thực phẩm tôi cũng rất lo sợ. Xin bác sĩ cho tôi biết dinh dưỡng độc hại có gây bệnh cho thận và gan không?( Vũ Thị Lễ, 32 tuổi, Triều Khúc, Thanh Trì, Hà Nội )

Tiến sĩ Từ Ngữ - Chuyên gia dinh dưỡng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội dinh dưỡng Việt Nam:

Dinh dưỡng hay ăn uống chỉ chiếm 25% trong chuỗi sức khỏe của con người. Như vậy, có thể hiểu rất nhiều nguyên nhân gây ra độc hại cho thận và gan chứ không phải chỉ có thực phẩm bẩn.

Gan và thận là 2 cơ quan rất quan trọng trong cơ thể để giải độc và thải độc cho nên kiểm soát liều lượng các chất độc đưa qua miệng là rất quan trọng.

Thực phẩm ăn sẵn ở chợ có nguy cơ cao hơn so với thực phẩm nấu tại nhà, vì có thể thực phẩm ấy được lưu cữu từ ngày này qua ngày khác và tái sử dụng các thực phực phẩm đã cũ cho những lần sau. Ngoài ra, những người chế biến thực phẩm ở các quán ăn không thường xuyên được kiểm tra sức khỏe. Mặt khác, những người này không có nghiệp vụ thậm chí có thói quen ẩu tả trong nấu ăn và chế biến thực phẩm.

Vì vậy, những người thường xuyên ăn đồ ở chợ thì có nguy cơ nhiễm độc hại nhiều hơn những người có thói quen ăn uống tại nhà. Đó là các bệnh như: viêm gan, các bệnh về huyết áp và các bệnh rối loạn chuyển hóa.

GLTT: Thuc pham ban va moi nguy benh gan, than rinh rap
Toàn cảnh giao lưu trực tuyến Thực phẩm bẩn và mối nguy bệnh gan, thận rình rập

Thưa TS Luận, tôi ăn uống rất khoa học không ăn thực phẩm sống, ôi thiu và đa số ăn ở nhà tự nấu. Cách đây 2 năm, tôi bị bí tiểu 3 ngày không đi tiểu, người mệt mỏi. Tôi đi khám bác sĩ cho biết tôi bị suy thận do rối loạn Kali. Xin TS cho biết làm thế nào để ngừa rối loạn Kali nhất là với các thành viên trong gia đình tôi.( Nguyễn Văn Thêm, 47 tuổi, Thanh Hóa )

GLTT: Thuc pham ban va moi nguy benh gan, than rinh rap
Tiến sĩ, Bác sĩ cao cấp, Thầy thuốc Nhân dân Nguyễn Cao Luận - Nguyên trưởng khoa Thận nhân tạo Bệnh viện Bạch Mai trả lời độc giả


Tiến sĩ, Bác sĩ cao cấp, Thầy thuốc Nhân dân Nguyễn Cao Luận - Nguyên trưởng khoa Thận nhân tạo Bệnh viện Bạch Mai: Bạn đã hiểu sai vấn đề. Kali không có lỗi, thiếu Kali và thừa Kali bệnh cảnh nguy hiểm như nhau. Bình thường trong rau quả, thảo mộc rất nhiều Kali và cơ thể sẽ được hấp thu và đào thải hợp lý khi thận bình thường. Nhưng khi thận suy, không đào thải được, thì Kali tăng trong máu sẽ gây nên hội chứng Kali máu cao. Có thể ngừng tim dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Theo những chia sẻ của bạn, bạn nên đi khám ở cơ sở chuyên khoa thận niệu để xác định tình trạng bệnh thận của bạn một cách đúng nhất là suy thận cấp hay suy thận mãn và ở mức độ nào để điều trị thích hợp.

Còn về vấn đề phòng ngừa cho gia đình bạn, tôi khuyên: Gia đình bạn nên ăn, uống và môi trường sinh hoạt sạch và đúng cách. Ví dụ: Nước uống phải được lọc sạch và đun sôi, số lượng nước uống hàng ngày hợp lý: Tổng nước tiểu thải ra 24 giờ cộng thêm 500ml nước, vào mùa hè có thể uống hơn. Như vậy, bạn tránh được các hiện tượng thiếu nước và giúp chuyển hóa tốt cho cơ thể.

 

Tôi bị rối loạn chuyển hóa axit uric, bác sĩ nói phải kiêng thịt màu đỏ như thịt bò, trâu, chó, điều đó có đúng không thưa bác sĩ?( Nguyễn Thành Ba, 43 tuổi, Thủ Đức, TP.HCM )

Tiến sĩ Từ Ngữ:

Bạn đã nghĩ đúng!

Nguyên nhân là do rối loạn chuyển hóa. Cụ thể là chuyển hóa của uric tạo ra các tinh thể mối sắc nhọn tồn tại ở các khớp, đặc biệt là các khớp ở chân và tay gây đau, khó chịu và nếu không điều trị và kiêng khem cẩn thận thì có thể gây tàn tật.

Thịt đỏ (thường là thịt của các loại động vật 4 chân: chó, trâu, bò..), tuy nhiên, trong một số loại gia cầm vẫn có thịt đỏ (đó là phần đùi).

Thịt đỏ là thịt cung cấp nhiều chất đạm, đặc biệt là có nhiều gốc hem tạo ra các rối loạn chuyển hóa nặng nề hơn trên bệnh nhân bị rối loạn chuyển hóa uric và là nguyên nhân gây nên bệnh gout. Chính vì vậy, những người bị rối loạn chuyển hóa uric phải hạn chế ăn các loại thịt đỏ, và hàm lượng protein tối đa đưa vào cơ thể là 1gr cho 1kg thể trọng/ ngày. Trong đó, chú ý tăng cường protein thực vật nhiều hơn protein động vật, ví dụ: sử dụng nhiều các loại đậu đỗ.

GLTT: Thuc pham ban va moi nguy benh gan, than rinh rap

Xin chuyên gia cho biết thực phẩm bẩn có khả năng gây bệnh cho thận không?( Nguyễn Vân Anh, 30 tuổi, Bình Dương )

TS Nguyễn Cao Luận: Theo hiểu nghĩa bẩn của bạn nó khá rộng, nhưng đối với cơ thể các cơ quan là một khối thống nhất, không thể tách rời riêng thận ra được. Tất nhiên, một chất độc vào cơ thể sẽ gắn vào những cơ quan nhất định. Ví dụ: Thủy ngân- rất độc với thận, chì và Asen rất độc với tủy, xương. Các thuốc trừ sâu rất độc với Gan...

Nhưng nói một cách đơn giản, nếu trong nước uống của bạn có nhiều các chất khoáng như: Canxi, oxalat... sẽ gây nên sỏi thận. Do vậy, thực phẩm, nước uống sạch nhưng không dùng đúng cách vẫn gây lên bệnh lý như thường. Ví dụ: Ăn quá nhiều thịt màu đỏ, nội tạng động vật sẽ làm tăng axituric gây lên bệnh Gút, không những đau khớp mà còn suy thận mãn rất nguy hiểm cho con người.

Cháu chào các bác sĩ! Hôm nay, Cháu rất may mắn được giao lưu trực tuyến với các bác sĩ Đông y đầu ngành của Việt Nam. Cháu hiện đang làm tại 1 nhà thuốc ở Hà Nội. Cháu thấy có rất nhiều sản phẩm bổ thận trên thị trường lúc thì ghi công dụng bổ thận âm, lúc thì ghi bổ thận dương. Cháu tìm hiểu trên mạng nhưng thông tin không đầy đủ và không thấy hài lòng, cháu xin được hỏi các bác sĩ rằng: Theo đông y, thì phân biệt chức năng của thận dương và thận âm như thế nào ạ? Bệnh gì cần bổ thận âm, bệnh gì cần bổ thận dương ạ?
Cháu xin chân thành cảm ơn
( Hải Anh, 26 tuổi, Thanh Hóa )

Thầy thuốc nhân dân - Bác sĩ cao cấp Nguyễn Xuân Hướng - Nguyên Chủ tịch Hội Đông Y Việt Nam:

Thứ nhất, trong Đông Y có thận âm, thận dương, thận âm thuộc thận thủy, thận dương thuộc thận hỏa. Thật thủy có chức năng âm, sinh ra huyết, sinh ra xương tủy, thận âm sinh ra huyết và dịch. Cho nên, người ta nói thận âm là chủ huyết, còn thận dương có mệnh môn hỏa nên nó có chức năng sinh ra khí, khí ở đây là hựu hình. Vậy nên, thận âm muốn phát triển phải có thận dương hỗ trợ, thận dương muốn phát triển phải có thận âm nuôi.

Trong Đông Y có câu là "dương sinh âm trợ" đấy là 2 chức năng của thận, cho nên ngày xưa người ta có 2 bài thuốc khác nhau để điều trị: Lục vị hoàn điều trị thận âm hư, và bài Bát vị hoàn để điều trị thận dương hư.

Khi người thây thuốc khám bệnh cho bệnh nhân nói về thận hư thì trước hết phải tìm ra được do thận âm hư dẫn đến thận dương hư, hay là tư thận dương hư làm cho thận âm hư.

Thứ hai, bài thuốc bài lục vị để bổ thận âm, sinh ra huyết, sinh ra dịch cho nên người ta gọi là bổ thủy. Muốn bổ thủy phải tráng hỏa. Có nghĩa là phải kìm hỏa lại để cân bằng âm dương. Ngược lại, bài bát vị để bổ thận dương - người ta gọi là bổ hỏa. Bổ hỏa phải kèm theo tư âm. Đây là 2 bài thuốc, 2 vấn đề, 2 cách chữa hoàn toàn khác nhau.

Tuy nhiên, gần đây có 1 vài bài thuốc người ta bảo vừa bổ thận âm vừa bổ thận dương, có nghĩa là cả nam và nữ đều dùng được. Trong Đông Y nam chủ khí, nữ chủ huyết, đấy mới là nói chung là khí và huyết, còn cơ địa của từng bệnh nhân có những chỗ khác nhau: Có người âm kém, có người dương kém. Như vậy, 1 bài thuốc không thể dùng cho cả nam và nữ, dù đó là bài thuốc quý gì nữa thì cũng không được.

Trong bài thuốc quý thường người ta cho sâm và nhung là 2 vị thuốc quý nhất, nhưng sâm và nhung dùng trong trường hợp nào của bệnh thận lại là 1 vấn đề khác. Cho nên, mọi người cần lưu ý việc này khi điều trị bệnh nhân dù có bổ thận âm đối với nữ, hay bổ thận dương đối với nam thì cũng phải gia giảm bài thuốc để cho phù hợp với cơ địa của bệnh nhân, kể cả bài bát vị cũng vậy.

Ví dụ bài bát vị là để bổ thận dương nhưng cũng có khi dùng cho cả phụ nữ vì người phụ nữ bị dương hư cho nên bệnh nhân thường chân tay lạnh, đi tiểu  nhiều lần trong ngày, đi tiểu đêm nhiều và có khi di tiểu không cầm được cho nên phải dùng nhục quế va phụ tử để bổ thận dương, khống chế thận âm giúp  bệnh nhân đi tiểu lại bình thường. Đấy là cách dùng thuốc của Đông Y để điều trị các bệnh về thận.

Còn các chứng viêm thận như viêm cầu thận, viêm thận bể thận... thì có những bài thuốc đặc hiệu riêng của nó, nếu chỉ dùng bài lục vị, bát vị để điều trị thì không có kết quả. Mặc khác, đối với từng lứa tuổi, người trẻ, người trung niên, người cao tuổi lại có những bài thuốc khác nhau vì tuổi trẻ thận đang phát triển thì điều trị dễ hơn, đối với người trung niên, thận đã phát triển hoàn chỉnh, đối với người cao tuổi thận đã suy cho nên trong 1 bài thuốc dùng cho cả 3 trường hợp này đều không thể được.

Bác ơi, cháu đi tiểu có màu vàng đậm, cháu tìm trên mạng được cảnh báo có thể thận bị nhiễm độc nên cháu muốn thải độc cho thận. Xin bác chia sẻ có cách nào để thải độc cho thận bằng cây nhà lá vườn không?( Nguyễn Thị Thanh, 35 tuổi, Nho Quan, Ninh Bình )

Bác sĩ cao cấp Nguyễn Xuân Hướng: Trước hết, nước tiểu vàng thường có mấy nguyên nhân sau:

- Do huyết nhiệt

- Do thận nóng (mệnh môn hỏa cường)

- Do viêm bàng quang

- Do viêm đường tiết niệu

- Do uống thuốc tân dược đào thải ra.

Trước tiên phải tìm ra nguyên nhân của nó là bệnh ở đâu để dùng bài thuốc cho phù hợp. Nếu là huyết nhiệt thì phải dùng bài lục vị để điều trị, đương nhiên là phải ra một số vị lợi tiểu. Nếu là do mệnh môn hỏa nóng thì phải dùng bài kim quỷ thận khí hoàn để điều trị. Nếu do viêm bàng quang thì phải dùng các vị thuốc nam để điều trị chứng bàng quang nhiệt như hoàng bá, bông bá đề, hạt mã đề, quả rành rành (chi tử), sinh địa, rẽ cỏ chanh... Nếu do tân dược đào thải ra, sau 1 tuần không hết nước tiểu vàng thì phải dùng rau má, dâu ngô đun uống trong 21 ngày thì bệnh sẽ hết.

GLTT: Thuc pham ban va moi nguy benh gan, than rinh rap
Thầy thuốc nhân dân - Bác sĩ cao cấp Nguyễn Xuân Hướng, nguyên chủ tịch Hội Đông Y Việt Nam đang trả lời giao lưu trực tuyến với độc giả của báo Đất Việt.

Tôi sống ở quê 40 năm, ăn uống bình thường, sức khoẻ ổn. Cách đây 10 năm tôi lên Hà Nội làm ăn vì các con học cao đẳng ở trên này. Lên Hà Nội tôi đi làm ngoài nên chủ yếu ăn cơm bụi ngày hai bữa, đêm về nhà trọ ngủ với con. Năm ngoái, tôi phát hiện bị suy thận cấp và sau thời gian điều trị không phục hồi, tôi chuyển sang chạy thận chu kỳ tuần 3 lần tại BV Nông nghiệp, bác sĩ cho tôi biết liệu có phải do chế độ ăn uống của tôi không tốt dẫn đến bệnh thận hay không?( Đinh Văn Tuấn, 68 tuổi, Hưng Yên )

TS Nguyễn Cao Luận: Bác phát hiện xong bệnh thận và đã chuyển sang lọc máu chu kỳ. Có nghĩa là bác đã mắc bệnh này từ rất lâu mà không được kiểm soát, bởi vì suy thận mãn giai đoạn cuối nó sẽ tiến triển âm thầm rất lâu từ độ 1 đến độ 5. Nếu không được phát hiện như bác chia sẻ tức là đợt suy thận cấp đã là trên nền một suy thận mãn. Do vậy, những chế độ sinh hoạt, ăn uống của bác chỉ là tác động nhỏ mà bản chất bác đã mắc bệnh suy thận mãn từ lâu mà không biết.

Xin chào bác sĩ Ngữ, tôi có xem một đoạn vi deo nghe bác sĩ nói về thực phẩm bẩn nhất là thịt lợn có thể gây bệnh cho con người. Gia đình tôi thì thực phẩm 80 % là thịt lợn trong khi đó thịt lợn lại nhiễm kháng sinh, an thần, sabutamol, những chất này có thể thải ra khỏi cơ thể được không thưa ông. Làm thể nào để thải độc chúng?( Hà Thu Thủy, 28 tuổi, Đặng Xá, Gia Lâm, Hà Nội )

Tiến sĩ Từ Ngữ:

Theo tôi, "thực phẩm bẩn" nên chuyển thành tên "thực phẩm ô nhiễm". Trước đây, nói đến thực phẩm ô nhiễm thường dẫn tới các bệnh tiêu chảy (do nhiễm vi khuẩn và vi-rut). Ngày nay, thực phẩm ô nhiễm gồm có: thực phẩm do nhà sản xuất dùng các hóa chất để giữ được năng suất cây trồng hay trong chăn nuôi người ta sử dụng các thuốc kháng sinh để các con vật không bị nhiễm khuẩn.

Điều cần phải lên án là sự gian dối trong quá trình buôn bán thực phẩm đến tay người tiêu dùng như: dùng các chất cấm để làm tăng trọng lượng con vật, làm đẹp thực phẩm hơn...

Hiện nay, trong quá trình sản xuất để đủ được lương thực thực phẩm cho con người thì tất cả các nước trên thế giới đều dùng các chất hóa học bảo vệ thực vật.Trong các loại thịt, đặc biệt là thịt lợn như bạn nói cũng có gian dối như sử dụng kháng sinh, an thần, sabutamol...Hầu hết các chất này được đào thải qua bản thân con vật và con người ăn phải cũng đào thải. Tuy nhiên, một phần các chất nêu trên vẫn tích lũy ở trong cơ thể. Ví dụ: nếu ăn quá nhiều một loại thực phẩm thì có nguy cơ nhiễm các bệnh nhiễm khuẩn do trong thực phẩm của bạn đã có kháng sinh làm cho vi khuẩn kháng lại kháng sinh.

Cách để thải độc: bạn nên uống nhiều nước, sử dụng các loại thức ăn thuần khiết có lợi cho sức khỏe, đặc biệt là vitamin tan trong nước, sử dụng các loại vi khuẩn có lợi như: sữa chua, sử dụng một số loại thực phẩm giàu glutamin, kẽm, vitamin A, vitamin E và các chất chống oxi hóa.

GLTT: Thuc pham ban va moi nguy benh gan, than rinh rap
Tiến sĩ Từ Ngữ - Chuyên gia dinh dưỡng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội dinh dưỡng Việt Nam trả lời giao lưu trực tuyến

Bác sĩ ơi, có nhiều bài thuốc nam quảng cáo chữa bệnh viêm gan B và suy thận. Người nhà của cháu cũng bị bệnh viêm gan B và thận hư. Cháu có thể mua những loại thuốc đông y nào tốt, không có tác dụng phụ thưa bác sĩ?( Diệu Thanh, 35 tuổi, Thanh Trì, Hà Nội )

Bác sĩ cao cấp Nguyễn Xuân Hướng: Những bài thuốc nói trên mạng bày nhau thường là những bài thuốc không đúng, nếu bài thuốc tốt không ai đưa lên mạng để quảng cáo. Ở đây, có 2 vấn đề:

Một là, người đưa bài thuốc lên mạng không hiểu sâu về Đông Y.

Hai là, người ta lấy những bài thuốc đã bị các thầy thuốc cắt xén không hoàn chỉnh cho nên bạn không nên lấy những bài thuốc để sử dụng, bất kỳ là bệnh gì.

Đối với người viêm gan B mà chức năng gan bình thường thì thuộc dạng viêm gan tồn tại, nếu chức năng gan có vấn đề thì gọi là viêm gan thể tấn công. Nếu viêm gan tồn tại thì thuộc dạng  người lành mang bệnh, không phải điều trị; nếu thể tấn công là thuộc dạng viêm gan tiến triển cho nên bạn phải đi tìm thầy thuốc để xem mạch chuẩn đoán, có bài thuốc cụ thể để điều trị, không nên dùng những bài trên mạng dẫn đến tiền mất tật mang.

Nếu viêm gan dẫn đến viêm thận thì lại là 1 vấn đề khác, lúc này bạn nên đến các thầy thuốc để xem mạch, chẩn đoán để dùng thuốc, điều trị bệnh.

Bác sĩ ơi, tôi nghe mọi người nói thải độc cho gan thận, bác sĩ có thể chia sẻ cho tôi cách thải độc gan thận để phòng bệnh được không. Tôi đã làm thử một lần uống dầu ô lưu nhưng tôi bị nôn không làm được và vẫn muốn thải độc cho gan thận hàng ngày?( Lê Quỳnh Chi, 33 tuổi, Yên Sở, Hà Nội )

TS Nguyễn Cao Luận: Theo chia sẻ của bạn, tôi cũng chưa thấy tài liệu nào nói rằng uống dầu ô liu để thải độc gan, thận cả. Để có chế độ thải độc tốt cho gan, thận bạn nên có chế độ ăn thực phẩm an toàn, uống nước sạch với số lượng đủ (Tổng lượng nước tiểu thải ra 24 giờ cộng thêm 500ml nước). Ví dụ: Bạn đi tiểu một ngày 2 lít nước, bạn nên uống mỗi ngày 2,5 lít nước. Vào mùa hè có thể uống thêm. Ngoài ra, không uống rượu bia nhiều, tập thể thao thường xuyên, tùy theo điều kiện của bạn cộng với môi trường sạch, tinh thần thoải mái sẽ giúp cho cơ thể bạn thanh lọc được các chất độc.

Bác Hướng cho cháu hỏi mọi người hay quảng cáo cây chó đẻ răng cưa chữa được bệnh gan, chồng cháu bị viêm gan B có thể uống cây này được không? Xin cảm ơn bác sĩ( Bích Ngần, 32 tuổi, Nho Quan, Ninh Bình )

Bác sĩ cao cấp Nguyễn Xuân Hướng: Cây chó đẻ răng cưa có 2 loại: loại trắng và loại tím. Loại tím ở dưới lá các hạt có màu tím, còn loại trắng thì tất cả đều trắng không có tím.

Dùng loại chó đẻ răng cưa có màu tím là tốt nhất, nhưng chó đẻ răng cưa chỉ là một vị thuốc. Nếu điều trị viêm gan B thì phải điều trị thêm các vị thuốc khác để diệt vi khuẩn và giải độc gan kèm theo lợi tiểu mới có kết quả. Trong những trường hợp này chó đẻ răng cưa phải dùng từ 20-30 gram mới có kết quả.

Tôi bị huyết áp tăng cao mà không biết chỉ đến khi thấy mệt mỏi vào bệnh viện thì đo huyết áp kiểm tra huyết áp là 170/130. Bác sĩ bảo huyết áp quá cao và phải kiểm soát tốt nếu không sẽ bị suy thận. Vậy tôi phải ăn uống thế nào để phòng suy thận và huyết áp giảm. Mọi người mách tôi uống nước hoa hòe, điều đó đúng không ?( Vũ Văn Điều, 61 tuổi, Xuân Phương, Hà Nội )

Tiến sĩ Từ Ngữ:

Huyết áp và các bệnh tim mạch là một trong 4 bệnh liên quan chặt chẽ tới dinh dưỡng. Chế độ dinh dưỡng không hợp lý, ăn quá nhiều năng lượng từ đường, các gluxit đơn, mỡ bão hòa.Cách đưa thực phẩm vào cơ thể không hợp lý, ví dụ, ăn thiếu rau (các chất xơ), không cân đối hàm lượng các chất. Thường bệnh cao huyết áp do người tiêu thụ thực phẩm nguồn gốc động vật giàu lipit và gluxit.

Một nguyên nhân nữa dẫn đến cao huyết áp là người cao tuổi ít vận động.

Khi cao huyết áp thì ở thận các mạch máu ở các ống lượn bị gây áp lực, làm cho thận lọc khó hơn. Vì vậy, huyết áp liên quan đến bệnh thận là vì vậy.

Nước và khối lượng máu tuần hoàn có liên quan đến vấn đề cao huyết áp cho nên làm giảm khối lượng máu sẽ làm hạ huyết áp. Nước hoa hòe làm lợi tiểu vì vậy nó có tác dụng hạ huyết áp.

Kính chào chuyên gia, mẹ cháu đi khám thì thấy ghi trong bệnh án là bị thận nhiệt. Cháu cũng hay tìm hiểu thông tin y học nhưng bệnh thận nhiệt cháu thấy rất hiếm gặp. Mong chuyên gia cho cháu được biết, thận nhiệt thì nguyên nhân do đâu, có biểu hiện nào nhận biết bệnh này không ạ. Bệnh thận nhiệt này có chữa được dứt điểm không ạ?( Diệu Thúy, 24 tuổi, Đà Nẵng )

Bác sĩ cao cấp Nguyễn Xuân Hướng: Bệnh thận nhiệt do cường mệnh môn hỏa, khi cường mệnh môn hỏa thì huyết áp cao vì thận âm hư, hay đau đầu do gan nóng bốc hỏa, đi tiểu tiện nước tiểu luôn luôn đỏ, miệng khát nước, thường cơ thể gầy, ngủ hay thấy chiêm bao, đau lưng.

Điều trị nên đi tìm thầy thuốc xem mạch để biết do thận dương hư hay thận âm hư dẫn đến thận dương hư và để chẩn đoán điều trị. Không nên mua các thuốc trôi nổi trên thị trường hoặc dùng thuốc theo cách mách bảo - không những bệnh không lành mà còn tổn hại đến sức khỏe.

Bác Ngữ cho tôi hỏi, ông xã tôi bị tiểu đường, huyết áp cao. Bác sĩ có tư vấn cho chồng tôi sử dụng thêm lô hội để giảm đường huyết và không được ăn nhiều thịt đỏ, điều đó đúng không thưa bác sĩ?( Nguyễn Thị Mai, 52 tuổi, Sơn Tây, Hà Nội )

Tiến sĩ Từ Ngữ:

Trên một người vừa bị tiểu đường vừa bị cao huyết áp thì chế độ ăn cần phải cẩn thận hơn. Đối với người tiểu đường thì phải hạn chế ăn đường hay ngũ cốc, người cao huyết áp cần phải hạn chế ăn thịt, đặc biệt là thịt đỏ.

Lô hội (nha đam) có nhiều tác dụng trong đó có tác dụng làm giảm đường, hạ đường huyết xuống thấp hơn. Vì vậy, bạn có thể sử dụng lô hội trong trường hợp bạn bị tiểu đường và huyết áp cao.

Tôi có lời khuyên cho bạn nên dùng các thực phẩm thô (gạo lứt,..), hạn chế tuyệt đối thực phẩm tinh và nên ăn khoảng 100gr rau trước bữa ăn để duy trì sự phân hủy của đường ở trong cơ thể chậm hơn. Đó cũng là tác dụng không gây nên cao huyết áp và tăng đường huyết.

Một số trường phái nói đến chế độ ăn lowcarb. Tôi cho rằng, chế độ ăn này mất cân đối không nên sử dụng trong trường hợp này.

Gần đây tôi đọc báo thấy nhiều người bị suy thận, suy gan do sử dụng thuốc đông y quá, trong khi đó tôi cũng đang bị gan nhiễm mỡ và muốn uống thuốc đông y để ít tác dụng phụ. xin bác sĩ Hướng cho biết tôi nên lựa chọn thuốc đông y nào. Vì sao thuốc đông y lại dễ gây suy gan, suy thận?( Vũ Thị Lụa, 35 tuổi, Hoàng Mai, Hà Nội )

Bác sĩ cao cấp Nguyễn Xuân Hướng: Viêm gan nhiễm mỡ trước hết cần thay đổi chế độ ăn; không uống rượu bia, ăn thức ăn cay nóng, hút thuốc; giảm ăn mỡ và chất béo...

Về điều trị bằng Đông Y có một số bài thuốc nhất định nhưng phải đến các thầy thuốc có tay nghề tốt và đã được cấp phép hành nghề để khám và điều trị không nên dùng thuốc chưa được kiểm chứng dễ gây tổn thương đến gan và thận.

Bác sĩ ơi, ăn bẩn có ảnh hưởng tới gan thận như thế nào? Gần đây tôi thấy thời sự hay nêu các thực phẩm nào là lợn tiêm thuốc, tôm tiêm chất lạ rồi đủ thứ, tôi chỉ lo các loại đó tồn dư gây bệnh. Ngoài ung thư tôi cũng lo bị các bệnh khác vì anh trai tôi đã bị suy thận, phải chạy ở Thái Nguyên mấy năm nay. Xin cảm ơn bác sĩ.( Lê Văn Ngọc, 35 tuổi, Sông Công, Thái Nguyên )

TS Nguyễn Cao Luận: Cám ơn câu hỏi của bạn. Đây là vấn đề nóng trong xã hội hiện nay mà chúng ta cần có: ăn sạch, uống sạch, ở sạch. Cơ thể là một khối thống nhất, tất cả những thức ăn, đồ uống vào cơ thể đều được chuyển hóa và đến các cơ quan. Nên thực phẩm rất quan trọng đối với cuộc sống của chúng ta. Nếu thực phẩm nhiễm bẩn thì con người chịu tác động trực tiếp đến các cơ quan, gây nên bệnh tật và chất lượng cuộc sống sẽ giảm.

Còn về anh trai của bạn bị suy thận, tôi chưa rõ nguyên nhân gây suy thận mạn là gì nhưng bạn nên lưu ý kiểm tra sức khỏe định kỳ cho cả gia đình bạn 6 tháng 1 lần những xét nghiệm cơ bản: Sinh hóa máu, công thức máu, tổng phân tích nước tiểu và siêu âm ổ bụng (thận hai bên) để phát hiện bệnh sớm. Vì trong gia đình bạn đã có người suy thận mạn là một trong những yếu tố nguy cơ những người khác có khả năng bị suy thận.

Ba tôi bị suy thận mãn tính 3 năm nay, xin hỏi bác sĩ bệnh này có di truyền không? Làm thế nào để sàng lọc bệnh thận sớm nhất? Xin cảm ơn bác sĩ( Bùi Thu Huyền, 27 tuổi, Thanh Xuân, Hà Nội )

TS Nguyễn Cao Luận: Xin chào bạn! Tôi muốn biết ba bạn bị suy thận mạn tính giai đoạn nào, do nguyên nhân gì? đang theo dõi ở đâu? hay đã điều trị thay thế thận. Còn về câu hỏi của bạn, có di truyền hay không, theo Y văn là có nhưng không phải là tất cả. Nên bạn nên kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng 1 lần, làm các xét nghiệm: Sinh hóa máu, Huyết học, Tổng phân tích nước tiểu, Siêu âm thận để phát hiện bệnh sớm cho các thành viên trong gia đình.

Thưa bác sĩ Nguyễn Xuân Hướng, bây giờ thực phẩm bẩn tràn lan, không ăn không được, mà ăn thì cũng nguy cơ ung thư. Tôi định chỉ ăn chay thôi, nhưng ăn chay cũng không được vì rau cũng phun thuốc và hoa quả ngâm hóa chất. Theo trào lưu hiện nay tôi thấy mọi người ăn cứ ăn và sau đó lại đổ xô đi mua mấy loại thực phẩm để thải độc. Vậy theo bác sĩ, cách làm như vậy là có đúng khoa học không? Hiện nay thuốc tây tôi chưa thấy loại thuốc nào giúp thải độc cho gan thận cả. Vậy trong đông y, có cách nào giúp cho gan, thận khỏe mạnh, hạn chế tối đa được độc tố và nguy cơ xơ gan, ung thư gan hay suy thận không bác sĩ?( Lê Thị Lan, 45 tuổi, Bình Dương )

Bác sĩ cao cấp Nguyễn Xuân Hướng: Hiện nay, không có thực phẩm bẩn tràn lan chỉ có 1 số người thiếu trách nhiệm trồng các rau quả không đúng theo hướng dẫn của các cơ quan chức năng, cho nên việc ăn uống của từng cá thể phải tùy theo cơ địa của mình nếu cơ thể hàn thì không nên ăn các thức ăn mát lạnh, nếu cơ thể nhiệt thì không nên ăn các thức ăn cay nóng, xào rán nhiều.

Về việc ăn chay thì cơ thể anh đang quen với cá thịt, rau quả nếu chuyển sang ăn chay đột ngột thì không tốt cho cơ thể do đó vấn đề anh chuyển sang ăn chay cần phải cân nhắc, không nên vội vàng.

Các cụ xưa đã dạy, bệnh vào từ miệng cho nên ăn uống cũng phải dè dặt theo nhu cầu của bản thân, không nên ăn uống quá bởi vì ăn quá cũng bị ngộ độc chứ chưa hẳn là thực phẩm bẩn mà bị ngộ độc. Ví dụ, mỗi ngày anh chỉ cần ăn nửa nạng thịt, ăn quá 1 nạng hoặc 2 nạng thì anh cũng tự đầu độc bản thân. Vì, cơ thể chúng ta hằng ngày cần 1 dung lượng rất ít cả về ngũ vị (chua, cay, đắng, mặn, ngọt) và ngũ sắc (xanh, đỏ, trắng, vàng, đen), ăn nhiều thì cơ thể phải đào thải, nếu gan và thận đào thải kém tích lại thành ngộ độc cho cơ thể.

Nếu muốn gan, thận khỏe trước hết phải kiêng những thứ như đã nói ở trên để cho gan và thận trở lại hoạt động bình thường, nếu sau 1 tháng mà không thấy chuyển biến thì nên đi tìm thầy thuốc để khám và điều trị với mục đích là giúp thận và gan đào thải tốt.

Mẹ chồng cháu bị suy thận độ 3 chưa phải chạy thận nhưng vẫn theo dõi hàng tháng tại bệnh viện. Bác sĩ tư vấn giúp gia đình cháu cách ăn uống như thế nào để giảm áp lực cho thận?( Vũ Minh Huyền, 27 tuổi, Cao Thắng, Hạ Long, Quảng Ninh )

Tiến sĩ Từ Ngữ:

- Giảm lượng đạm xuống: <0.8gr/kg/ngày. Ưu tiên các loại đạm có giá trị sinh học cao như: cá, trứng, sữa, thịt nạc.
- Giảm bớt lượng cơm, ăn bù bằng các loại củ: khoai củ, miến rau, bột sắn...
- Giảm nhu cầu muối xuống dưới 3gr/ngày. Hay nói cách khác, khi nấu ăn không nêm nếm gia vị như muối vào.
- Không nên ăn các loại thực phẩm chế biến sẵn, hạn chế ăn canh, phở,..vì nó chứa nhiều muối.
- Hạn chế kali <1500mg/ngày, phải chú ý một số loại hoa quả giàu kali như: chuối...
- Bổ sung các vitamin tan trong nước như vitamin B, vitamin C,..
- Cần phải bổ sung nước theo nguyên tắc lượng nước uống vào bằng lượng nước thải ra khi đi tiểu, mồ hôi, dịch nôn,... Người ta ước tính khoảng 1 - 1.5 lít/ ngày.

Bác sĩ ơi, bố cháu bị gan nhiễm mỡ do uống rượu nhiều năm, gần đây đi kiểm tra bác sĩ cho biết cộng thêm suy thận độ 1. Cho cháu hỏi thêm bệnh này có nguy hiểm không, làm thế nào để điều trị được bệnh vì cháu được hàng xóm giới thiệu cắt thuốc nam uống vừa trị gan nhiễm mỡ và suy thận độ 1? Nếu uống thì cháu nên mua thuốc nào cho bố cháu( Dương Thị Thảo, 25 tuổi, Nam Định )

TS Luận: Chào cháu! Theo cháu cho biết thì bố cháu uống rượu nhiều năm đã có gan nhiễm mỡ cộng thêm suy thận độ 1, đây là vấn đề cháu quan tâm sức khỏe của bố là rất đúng. Không biết khuyên bố cháu không nên uống rượu có được không. Vì gan nhiễm mỡ cháu nên đưa bố cháu đến chuyên khoa tiêu hóa để điều trị hoặc sử dụng thuốc Đông Y cũng được. Bởi suy thận độ 1 chưa cần điều trị thuốc Tây Y mà cần chế độ ăn uống hợp lý.

Người bị suy thận có uống sữa được không thưa bác sĩ?( Hoàng Hải Đăng, 30 tuổi, Phủ Lý, Hà Nam )

Tiến sĩ Từ Ngữ:

Người bị suy thận phải hạn chế ăn các chất có nhiều đạm và giảm lượng đạm tiêu thụ hàng ngày xuống dưới 0,8gr/kg/ngày.
Vì vậy, phải chọn các loại đạm cân đối, dễ hấp thu và sử dụng trong cơ thể. Ngoài các thực phẩm như: cá, trứng,..thì sữa là thực phẩm rất cân đối, dễ hấp thu và tiêu hóa.

Chồng cháu bị suy thận độ 2 và chưa phải chạy thận nhân tạo, cháu thường tự ủ giá đỗ cho gia đình mình ăn cho đảm bảo thực phẩm nhưng cháu nghe các bệnh nhân khác cùng điều trị với chồng cháu nói không nên ăn giá đỗ khi bị bệnh thận. Xin hỏi bác sĩ điều đó có đúng không?
Cháu cảm ơn
( Ngô Thị Lý, 29 tuổi, Yên Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội )

Tiến sĩ Từ Ngữ:

Giá đỗ có rất nhiều chất dinh dưỡng: trong 100gr giá đỗ xanh có 5,5gr protid, 5,3gr glucid, ngoài ra còn rất nhiều vitamin như: vitamin B1, vitamin B2, vitamin PP, vitamin B6, vitamin C và rất nhiều chất khoáng như caxi, sắt và đặc biệt rất giàu vitamin E làm một chất chống oxy hóa tốt.

Trong trường hợp của bạn cần một chế độ ăn cân đối và hợp lý, trong đó, bạn có thể sử dụng giá đỗ xanh trong bữa ăn của bạn. Bạn nên ăn giá đỗ sống hay trần thì tốt hơn bạn xào với gan vì như vậy nó sẽ làm giảm bớt đi một số chất dinh dưỡng quan trọng có trong giá đỗ xanh.

Tôi sống ở quê 40 năm, ăn uống bình thường, sức khoẻ ổn. Cách đây 10 năm tôi lên Hà Nội làm ăn vì các con học cao đẳng ở trên này. Lên Hà Nội tôi đi làm ngoài nên chủ yếu ăn cơm bụi ngày hai bữa, đêm về nhà trọ ngủ với con. Năm ngoái, tôi phát hiện bị suy thận cấp và sau thời gian điều trị không phục hồi, tôi chuyển sang chạy thận chu kỳ tuần 3 lần tại BV Nông nghiệp, bác sĩ cho tôi biết liệu có phải do chế độ ăn uống của tôi không tốt dẫn đến bệnh thận hay không?( Nguyễn Anh, 40 tuổi, Nghệ An. )

Bác sĩ cao cấp Nguyễn Xuân Hướng: Khi ở nông thôn, điều kiện sống khác với thành phố vì ở nông thôn là vùng có khí hậu tốt, ăn uống vừa phải. Khi lên thành phố, do điều kiện sống khác nhất là bác ở trọ có thể nơi ở bị ẩm ướt, thận dương bác vốn kém kết hợp với ăn uống nên mới phát sinh ra bệnh thận.

Hiện nay, bác đã chạy thận nhân tạo rồi thì cứ theo phương pháp điều trị đó, điều trị Đông y không có kết quả được mong bác thông cảm.

Thưa tiến sĩ Luận, tôi năm nay 45 tuổi. 3 tháng nay tôi cứ thấy đau mỏi ngang thắt lưng, ban đêm dậy đi tiểu liên tục. Tôi chưa có thời gian đi khám nhưng tìm hiểu thì biết được nhiều khả năng là do thận yếu. Xin tiến sĩ cho biết, biểu hiện của tôi có phải do thận yếu thật không ạ. Nguyên nhân gây ra thận yếu là gì để tôi khắc phục ạ. Nếu bị thận yếu thật thì tôi phải điều trị bằng thuốc và dinh dưỡng như thế nào ạ?( Lê Tuấn Anh, 45 tuổi, Biên Hòa )

TS Luận: Để trả lời cho câu hỏi của bạn, chắc phải hẹn bạn sau khi đi khám kiểm tra đã vì triệu chứng đó không phải đặc trưng cho riêng bệnh thận, biểu hiện đau mỏi ngang thắt lưng và đi tiểu đêm có nhiều nguyên nhân lắm. Ở tuổi của bạn, có thể do u xơ tiền liệt tuyến, rối loạn tâm lý giấc ngủ, đa niệu về đêm, tăng hoạt cơ bàng quang. Do vậy, bạn phải đi khám để xác định nếu không mất ngủ sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống của bạn. Mong bạn đi khám sớm nhé!

Chào bác sĩ Nguyễn Xuân Hướng – Nguyên Chủ tịch Hội đông y Việt Nam. Tôi có đọc một bài báo có nói rằng gan là nơi giúp chuyển hóa dinh dưỡng, loại bỏ độc tố cho cơ thể và bài tiết qua thận. Do vậy khi ăn nhiều thực phẩm bẩn sẽ gây độc cho gan, gan không thải độc kịp và còn bị nhiễm độc gây suy gan, rồi suy thận. Gan, thận suy còn kéo theo nhiều bệnh khác trong cơ thể và khó khăn trong việc chữa các bệnh mãn tính khác như bệnh xương khớp. Điều này có đúng không thưa bác sĩ? Và theo bác sĩ, trong đông y thì Gan Thận có liên quan đến nhau như nào và hậu quả Gan, Thận suy giảm liên quan gì đến các bệnh khác trong cơ thể?( Mai Văn Kha, 40 tuổi, Thanh Hóa )

Bác sĩ cao cấp Nguyễn Xuân Hướng: Trong Đông Y, gan có chức năng tàng huyết và chủ về sơ tiết (bài tiết). Huyết khi đi nuôi cơ thể lại đưa về gan để thanh lọc một phần và chuyển xuống thận để thanh lọc và bài tiết các chất độc trong máu. Máu từ thức ăn đồ uống mà sinh ra vì thức ăn, ăn quá mức hoặc ăn nhiều thức ăn không sạch, ăn những thức ăn không phù hợp với cơ địa của cơ thể nên mới sinh ra nhiều độc chất làm cho gan và thận đào thải quá mức chịu đựng của nó mới sinh ra bệnh. Từ đó, các chất độc lưu tích lại trong gan  và thận lại lẩn vào huyết đi nuôi cơ thể cho nên mới gây cho các phụ tạng khác mà sinh ra bệnh ở các phụ tạng khác.

Gia đình tôi có 3 người bị cao huyết áp vậy tôi nên lựa chọn thực phẩm như thế nào để không bị các bệnh về gan, thận cho cả nhà nữa vì tôi thấy bác sĩ tư vấn cao huyết áp rất dễ gây suy thận và men gan?( Nguyễn Thị Thúy, 38 tuổi, Triệu Việt vương, Hà Nội )

Tiến sĩ Từ Ngữ:

Gia đình bạn có 3 người bị cao huyết áp, như vậy có nghĩa chế độ của gia đình bạn đang có vấn đề cần phải điều chỉnh.

- Tôi khuyên bạn trong chế độ ăn cần phải cung cấp khoảng 400gr rau, củ, quả/ ngày/ người.
- Hạn chế muối (<3gr/ngày) và nên ăn thêm các thực phẩm giàu kali.
- Hạn chế tiêu thụ nhiều đường và thực phẩm tinh chế.
- Sử dụng hợp lý và cân đối giữa thực phẩm nguồn gốc động vật và thực phẩm nguồn gốc thực vật để cung cấp chất đạm và chất béo.
Bạn sử dụng chế độ ăn như trên thì còn đề phòng được các bệnh về gan, thận. Dù những người bị cao huyết áp cũng nên có vận động.

Còn hàng trăm câu hỏi độc giả Báo Đất Việt gửi tới các chuyên gia, tuy nhiên thời gian có hạn, chúng tôi sẽ gửi tới các bác sĩ và tiếp tục cập nhật câu trả lời.

BBT Báo Đất Việt