Tranh luận nóng

Việt Nam chưa giàu đã già: Tình trạng 40 năm sau

Thứ Năm, 08/04/2021 21:00

(Tin tức thời sự) - Dự báo 40 năm nữa, cứ 3 người cao tuổi thì chỉ có một người trong độ tuổi lao động (15-64 tuổi), giống Nhật Bản ở thời điểm hiện tại.

Báo cáo tại Hội thảo quốc gia thường niên về sức khỏe và tuổi thọ diễn ra tại TP.HCM ngày 7/4, các chuyên gia có chung nhạn xét rằng, già hóa dân số đang diễn ra với tốc độ nhanh chưa từng có trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng. 

Viet Nam chua giau da gia: Tinh trang 40 nam sau
PGS-TS Nguyễn Thị Kim Tiến phát biểu tại Hội thảo quốc gia thường niên về sức khỏe và tuổi thọ. Ảnh: PLO

Đặc biệt, thời gian chuyển từ già hóa dân số sang dân số già của Việt Nam chỉ khoảng 18-20 năm, ngắn hơn nhiều so với các quốc gia đi trước như Pháp 115 năm, Thụy Điển 85 năm, Hoa Kỳ 70 năm, Nhật Bản 26 năm...

Với tốc độ già hóa nhanh chóng như vậy, Việt Nam là một trong số ít quốc gia có tình trạng “chưa giàu thì đã già”, tức chưa tích lũy được gì về kinh tế thì đã bước vào giai đoạn cao tuổi.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng đặt ra vấn đề dù tuổi thọ trung bình của người dân Việt Nam tăng nhanh (hiện đạt 73,6 tuổi) nhưng lại sống không khỏe.

BS Nguyễn Trọng An, nguyên Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ Trẻ em – Bộ LĐ-TB&XH nêu: “Số năm sống với bệnh tật của hai giới trung bình từ 8-11 năm, cao hơn nhiều nước khác. Do đó, cần phải có hỗ trợ xã hội cho người cao tuổi dưới hình thức tiếp cận an toàn với thực phẩm, dinh dưỡng hợp lý, thuốc men và tiền bạc cũng như hỗ trợ xã hội và tâm lý, đảm bảo cho người cao tuổi được khỏe mạnh và kéo dài tuổi thọ.”

PGS-TS Nguyễn Thị Kim Tiến, Trưởng ban Bảo vệ chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế, cho biết 70% nguyên nhân tử vong của người dân Việt Nam là do các bệnh không lây nhiễm, trong đó bệnh tim mạch đứng đầu, kế tiếp là ung thư, phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), đái tháo đường... Đa phần người dân phát hiện bệnh ở giai đoạn trễ nên cơ hội chữa trị không cao.

Do đó, khi tuổi thọ người dân càng cao thì cần phải tiếp tục đổi mới hệ thống y tế, tăng cường dự phòng phát hiện bệnh sớm, không đợi có bệnh mới điều trị. Song song đó là hướng dẫn dự phòng, chăm sóc nâng cao sức khỏe, có cơ chế giá dịch vụ y tế, hỗ trợ người nghèo và cận nghèo...

Theo dự đoán của Liên Hợp Quốc, số lượng người Việt Nam trên 65 tuổi sẽ tăng từ 8,65 triệu người hiện nay lên 18 triệu người vào năm 2040, chiếm tới hơn 18% số dân và biến Việt Nam từ một xã hội trẻ thành xã hội già.

Từng chia sẻ trước đó, ông Nguyễn Xuân Trường, vụ trưởng Vụ Cơ cấu và quy mô dân số (Tổng cục Dân số - kế hoạch hóa gia đình), đặc điểm của người cao tuổi ở Việt Nam là trên 70% phải tự lao động kiếm sống với sự hỗ trợ của con cháu, chỉ 25,5% sống bằng lương hưu và trợ cấp xã hội.

Con số này dự báo không có thay đổi nhiều trong thời gian tới. Trong năm 2020, Hà Nội chỉ mới có khoảng 40% người lao động tham gia bảo hiểm xã hội và theo mục tiêu đến năm 2021, 45% người lao động cả nước sẽ tham gia bảo hiểm xã hội.

Tốc độ già hóa dân số nhanh sẽ phát sinh rất nhiều vấn đề. Trong đó, vấn đề chi tiêu nhiều hơn cho chăm sóc sức khỏe, hưu trí, trợ cấp, an sinh xã hội… trong khi thời gian để Việt Nam chuẩn bị thích ứng với dân số già ngắn hơn nhiều so với các nước khác, dẫn đến mức tích lũy của quốc gia không đáp ứng kịp nhu cầu của xã hội.

TS Nguyễn Ngọc Quỳnh - Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc - cho rằng, già hóa dân số cũng cần được nhìn nhận trên khía cạnh tích cực. Theo bà, dân số cao tuổi không có nghĩa hoàn toàn là gánh nặng mà đây là cơ hội lớn cho các ngành kinh tế dịch vụ cho người cao tuổi.

Thậm chí, “ở Trung Quốc thị trường này rất triển vọng khi tỉ lệ người cao tuổi chi cho các dịch vụ chiếm 165 tỉ USD/năm” - TS Nguyễn Ngọc Quỳnh nêu ví dụ và cho rằng, người cao tuổi còn là lao động cho xã hội, với khoảng 46% người cao tuổi Việt Nam vẫn đang làm các công việc được trả lương.

Do đó, thích ứng với già hóa dân số không chỉ là giải quyết vấn đề của người cao tuổi mà cần có chính sách tiếp cận toàn diện để chuẩn bị cho giai đoạn dân số già.

Cúc Phương